راهنمایی کوتاه: جناس یعنی دو کلمه شبیه هم که معنی متفاوت دارند.
گامبهگام:
- ۱) اول نوع جناس را تشخیص بده: تام یا ناقص.
- ۲) اگر کلمات کاملاً یکسان بودند (حروف و حرکت) ولی معنی فرق داشت، جناس تام است.
- ۳) اگر در حروف فرق داشتند، ناقص اختلافی است.
- ۴) اگر حروف یکی بود ولی حرکت (فتحه، کسره، ضمه) فرق داشت، ناقص حرکتی است.
- ۵) اگر یک کلمه یک حرف بیشتر داشت، ناقص افزایشی است.
پاسخ نهایی:
جناس تام (پنج مثال):
- شیر (جانور درنده) / شیر (نوشیدنی)
- ماه (کره ماه) / ماه (سی روز)
- سیر (گیاه خوراکی) / سیر (سیر شدن)
- شور (طعم شوری) / شور (هیجان و نشاط)
- مهر (خورشید) / مهر (محبت)
جناس ناقص اختلافی (پنج مثال):
- کشت / گشت (اختلاف در حرف اول: ک و گ)
- بام / دام (اختلاف در حرف اول: ب و د)
- تار / یار (اختلاف در حرف اول: ت و ی)
- ساز / راز (اختلاف در حرف اول: س و ر)
- دست / دشت (اختلاف در حرف دوم: س و ش)
جناس ناقص حرکتی (پنج مثال):
- گُل (شکوفه) / گِل (خاک)
- کَرَم (بخشش) / کِرْم (حشره)
- شِکَر (ماده خوراکی) / شُکْر (سپاس)
- مُلک (سرزمین) / مَلِک (فرشته)
- دَرْد (رنج) / دُرْد (تهنشین)
جناس ناقص افزایشی (پنج مثال):
- تن / تنه (افزایش «ه»)
- دست / دسته (افزایش «ه»)
- ماه / ماهی (افزایش «ی»)
- گل / گلاب (افزایش «اب»)
- شیر / شیرین (افزایش «ین»)
مثال مشابه: پروانه (حشره) و پروانه (اجازه) یک جناس تام است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: در شعرهای حافظ و سعدی جناسهای زیبایی پیدا میکنی.
