راهنمایی کوتاه: این آزمون ۱۲ بخشی (۶۰ سؤال چهارگزینهای) برای مرور درسهای پایانی مطالعات اجتماعی پایهٔ هفتم است.
نکته: در چاپهای مختلف کتاب، شماره و ترتیب درسها کمی فرق میکند؛ من آزمون را بر پایهٔ ۱۲ موضوع پرکاربرد پایان کتاب هفتم چیدم. اگر فهرست درسهای کتابت را برایم بنویسی، همان آزمون را با شمارهٔ دقیق درسها بازنویسی میکنم.
گامبهگام:
۱) اول بدون نگاه کردن به کتاب، به همهٔ سؤالها جواب بده تا بفهمی چه چیزهایی را واقعاً یاد گرفتهای.
۲) بعد پاسخها را با گزینهٔ پررنگ مقایسه کن و تعداد پاسخهای درست را بشمار.
۳) برای هر اشتباه، همان درس را دوباره بخوان و در دفتر یادداشت، خلاصهاش را بنویس.
۴) دو روز بعد دوباره آزمون را بده؛ اگر تعداد درستهایت بیشتر شد، یعنی یادگیریات پایدار شده است.
۵) برای مرور نهایی، خودت هم چند سؤال چهارگزینهای از هر درس بساز و به دوستت بده.
پاسخ نهایی:
بخش ۱ — حقوق و مسئولیتها
۱) «حق» یعنی چه؟
- الف) پاداشی که برای کار خوب میگیریم
- ب) آنچه انسان به دلیل انسان بودن شایستهٔ برخورداری از آن است
- ج) قانونی که نمایندگان تصویب میکنند
- د) وظیفهای که بر عهدهٔ ماست
۲) کدام مورد از حقوق کودکان است؟
- الف) آموزش و پرورش
- ب) کار کردن در کودکی
- ج) پرداخت مالیات
- د) شرکت در جنگ
۳) «مسئولیت» یعنی چه؟
- الف) کاری که فقط بزرگسالان انجام میدهند
- ب) وظایفی که بر عهدهٔ ماست و باید انجام دهیم
- ج) حق استفاده از امکانات عمومی
- د) مجازاتی که قانون تعیین میکند
۴) کدام جمله درست است؟
- الف) حق و مسئولیت به هم مربوط نیستند
- ب) هر حق، مسئولیتی هم به همراه دارد
- ج) مسئولیت فقط وظیفهٔ پدر و مادر است
- د) حق یعنی هر کاری دوست داشته باشیم انجام دهیم
۵) اگر کسی به حق ما احترام نگذارد، بهترین کار چیست؟
- الف) دعوا و توهین کردن
- ب) پیگیری از راه گفتوگو و راههای قانونی
- ج) بیتوجهی و سکوت کامل
- د) پایمال کردن حق او
بخش ۲ — قانون و قانونگذاری
۱) چرا جامعه به قانون نیاز دارد؟
- الف) تا همه ثروتمند شوند
- ب) تا نظم برقرار شود و حقوق مردم حفظ شود
- ج) تا کارها کندتر پیش برود
- د) تا نیازی به پلیس نباشد
۲) تصویب قانون در کشور ما وظیفهٔ کدام نهاد است؟
- الف) مجلس شورای اسلامی (نمایندگان مردم)
- ب) دادگاهها
- ج) شهرداری
- د) مدرسهها
۳) مهمترین قانون هر کشور چه نام دارد؟
- الف) قانون اساسی
- ب) آییننامه
- ج) بخشنامه
- د) اعلامیه
۴) وظیفهٔ شورای نگهبان چیست؟
- الف) نوشتن قانون اساسی
- ب) بررسی مطابقت مصوبات مجلس با شرع و قانون اساسی
- ج) رسیدگی به پروندههای کیفری
- د) اداره کردن شهر
۵) کدام کار قانونشکنی است؟
- الف) عبور از چراغ قرمز
- ب) پرداخت مالیات
- ج) کمک به همسایه
- د) تفکیک زباله
بخش ۳ — همدلی و همیاری در حوادث
۱) همدلی یعنی چه؟
- الف) فقط کمک مالی کردن
- ب) درک کردن احساس دیگران و خود را جای او گذاشتن
- ج) فرمان دادن به دیگران
- د) بیاعتنایی به مشکل دیگران
۲) هنگام زمینلرزه در خانه، بهترین کار کدام است؟
- الف) دویدن به سمت آسانسور
- ب) پناه گرفتن زیر میز محکم و دور از پنجره
- ج) ایستادن کنار شیشهٔ پنجره
- د) روشن کردن کبریت
۳) کدام کار آمادگی ما را پیش از حادثه بیشتر میکند؟
- الف) آماده کردن کیف اضطراری با آب، خوراکی و چراغقوه
- ب) نگه داشتن مواد آتشزا در خانه
- ج) بستن راههای خروجی خانه
- د) گذاشتن وسایل سنگین روی لبهٔ کمد
۴) هنگام سیل چه باید کرد؟
- الف) وارد شدن به آب برای تماشا
- ب) رفتن به جای بلند و دوری از بستر رودخانه
- ج) عبور از مسیرهای آبگرفته با دوچرخه
- د) ماندن داخل خودرو در میان سیلاب
۵) بهترین راه کمک به آسیبدیدگان حادثه چیست؟
- الف) رفتن به منطقه بدون اطلاع مسئولان
- ب) دادن کمکها از راه نهادهای رسمی مانند هلال احمر
- ج) فیلم گرفتن از حادثه
- د) پخش کردن خبرهای شنیدهشده
بخش ۴ — بیمه و مقابله با حوادث
۱) بیمه چیست؟
- الف) قراردادی که در آن فرد حق بیمه میپردازد و در صورت خسارت، خسارت جبران میشود
- ب) نوعی وام بانکی
- ج) نوعی مالیات
- د) نوعی حساب پسانداز
۲) کدام بیمه برای جبران خسارت ساختمان در زمینلرزه و آتشسوزی به کار میآید؟
- الف) بیمهٔ حوادث طبیعی و آتشسوزی
- ب) بیمهٔ شخص ثالث اتومبیل
- ج) بیمهٔ باربری
- د) بیمهٔ دانشآموزی
۳) بیمهٔ تأمین اجتماعی بیشتر چه چیزهایی را پوشش میدهد؟
- الف) درمان و بازنشستگی
- ب) تعمیر ساختمان مدرسه
- ج) بیمهٔ اتومبیل
- د) خرید زمین کشاورزی
۴) کدام کار احتمال خسارت زمینلرزه را بیشتر میکند؟
- الف) نصب قفسههای سنگین روی دیوار بدون مهار کردن
- ب) ساخت خانه با مصالح مرغوب
- ج) گرفتن بیمهنامه
- د) رعایت اصول ایمنی ساختمان
۵) هدف اصلی بیمه چیست؟
- الف) افزایش قیمتها
- ب) تقسیم خطر میان افراد و کاهش زیان مالی
- ج) جلوگیری از همهٔ حوادث
- د) کوتاه کردن عمر ساختمان
بخش ۵ — تولید و مصرف
۱) تولید یعنی چه؟
- الف) ساختن یا فراهم کردن کالاها و خدمات برای رفع نیازها
- ب) استفاده از کالا
- ج) حمل کردن کالا
- د) انبار کردن کالا
۲) کدام مورد از عوامل تولید است؟
- الف) کار، سرمایه و منابع طبیعی
- ب) قیمت کالا
- ج) تبلیغات
- د) سود بانکی
۳) مصرف یعنی چه؟
- الف) استفاده از کالا و خدمات برای رفع نیاز
- ب) ساختن کالا
- ج) فروش کالا به کشورهای دیگر
- د) نگه داشتن کالا در انبار
۴) صرفهجویی در مصرف چه فایدهای دارد؟
- الف) منابع زودتر تمام میشود
- ب) منابع برای آیندگان باقی میماند
- ج) زباله بیشتر میشود
- د) قیمتها بالا میرود
۵) کدام مورد کالای مصرفی است؟
- الف) نان
- ب) ماشینآلات کارخانه
- ج) تراکتور کشاورزی
- د) دستگاه برش در کارگاه
بخش ۶ — منابع انرژی
۱) کدام منبع انرژی تجدیدپذیر است؟
- الف) نفت
- ب) گاز طبیعی
- ج) نور خورشید
- د) زغالسنگ
۲) نفت، گاز و زغالسنگ چه نوع انرژیهایی هستند؟
- الف) تجدیدپذیر
- ب) تجدیدناپذیر (فسیلی)
- ج) خورشیدی
- د) بادی
۳) برق در نیروگاههای آبی از چه راهی تولید میشود؟
- الف) با نیروی آب پشت سد
- ب) با سوزاندن چوب
- ج) با استخراج معدن
- د) با پالایش نفت
۴) کدام کار در صرفهجویی برق مؤثر است؟
- الف) خاموش کردن لامپهای اضافی
- ب) روشن گذاشتن کولر وقتی خانه نیستیم
- ج) باز گذاشتن درِ یخچال
- د) استفاده از لامپهای پرمصرف
۵) مصرف زیاد سوختهای فسیلی چه پیامدی دارد؟
- الف) پاکتر شدن هوا
- ب) آلودگی هوا و افزایش گازهای گلخانهای
- ج) پایان یافتن آب رودها
- د) سرد شدن زمین
بخش ۷ — عوامل شکلگیری تمدنها
۱) نخستین تمدنها بیشتر در کجا شکل گرفتند؟
- الف) کنار رودهای بزرگ
- ب) در بیابانهای خشک
- ج) روی قلهٔ کوهها
- د) در جنگلهای بارانی
۲) چرا آب رودها به شکلگیری تمدن کمک کرد؟
- الف) برای کشاورزی و حملونقل کالا
- ب) برای جنگیدن با همسایگان
- ج) برای ساختن ماشین
- د) برای تولید برق
۳) کدام مورد از نشانههای یک تمدن است؟
- الف) شهرنشینی، خط و کشاورزی
- ب) کوچ دائم و نداشتن خانه
- ج) نبودن قانون و نظم
- د) شکار کردن بهتنهایی
۴) انسانهای نخستین خط را برای چه ساختند؟
- الف) برای ثبت اطلاعات و فرستادن پیام
- ب) برای تزیین دیوار غار
- ج) برای شکار راحتتر
- د) برای ساختن اهرام
۵) تمدن بینالنهرین کنار کدام رودها پدید آمد؟
- الف) دجله و فرات
- ب) نیل
- ج) سند
- د) زرد
بخش ۸ — تمدنهای باستانی جهان
۱) تمدن مصر باستان کنار کدام رود شکل گرفت؟
- الف) نیل
- ب) دجله
- ج) سند
- د) فرات
۲) اهرام مصر برای چه ساخته شدند؟
- الف) آرامگاه فرعونها
- ب) انبار غله
- ج) بازار شهر
- د) مدرسه
۳) تمدن هند باستان کنار کدام رود پدید آمد؟
- الف) سند
- ب) نیل
- ج) فرات
- د) زرد
۴) خط میخی نخست در کدام سرزمین به کار رفت؟
- الف) بینالنهرین
- ب) مصر
- ج) چین
- د) یونان
۵) کدام تمدن کنار رود زرد شکل گرفت؟
- الف) چین
- ب) مصر
- ج) بینالنهرین
- د) هند
بخش ۹ — ایران باستان
۱) نخستین حکومت بزرگ ایرانی کدام بود؟
- الف) ماد
- ب) هخامنشی
- ج) اشکانی
- د) ساسانی
۲) کوروش بزرگ بنیانگذار کدام حکومت بود؟
- الف) هخامنشیان
- ب) مادها
- ج) سلوکیان
- د) ساسانیان
۳) ساخت تخت جمشید در زمان کدام پادشاه آغاز شد؟
- الف) داریوش بزرگ
- ب) کوروش بزرگ
- ج) اردشیر بابکان
- د) انوشیروان
۴) پس از هخامنشیان، کدام حکومتها بر ایران فرمان راندند؟
- الف) سلوکیان و سپس اشکانیان
- ب) مادها و سپس ساسانیان
- ج) صفویان و سپس قاجار
- د) امویان و سپس عباسیان
۵) آخرین حکومت ایران باستان کدام بود؟
- الف) ساسانیان
- ب) اشکانیان
- ج) هخامنشیان
- د) مادها
بخش ۱۰ — تنوع آب و هوای ایران
۱) علت اصلی تنوع آب و هوای ایران چیست؟
- الف) وسعت زیاد، وجود کوهها و دریاها و موقعیت جغرافیایی
- ب) کم بودن بارش
- ج) نبودن کوه در کشور
- د) کوچک بودن مساحت کشور
۲) بیشترین بارش ایران در کدام ناحیه است؟
- الف) سواحل دریای خزر
- ب) کویر لوت
- ج) سیستان
- د) مرکز ایران
۳) نواحی کویری و بیابانی ایران بیشتر در کدام قسمت است؟
- الف) مرکز و شرق کشور
- ب) سواحل خزر
- ج) شمال غرب
- د) دامنههای البرز
۴) چرا نواحی کوهستانی سردترند؟
- الف) ارتفاع آنها بیشتر است
- ب) به خط استوا نزدیکترند
- ج) بارش آنها کمتر است
- د) از دریا دورترند
۵) آب و هوای سواحل خلیج فارس چگونه است؟
- الف) گرم و مرطوب
- ب) سرد و خشک
- ج) سرد و مرطوب
- د) سرد کوهستانی
بخش ۱۱ — جمعیت ایران
۱) پرجمعیتترین استان ایران کدام است؟
- الف) تهران
- ب) یزد
- ج) سمنان
- د) ایلام
۲) سرشماری چیست؟
- الف) شمارش رسمی جمعیت یک کشور
- ب) ساختن خانههای جدید
- ج) کوچ مردم به شهر
- د) تقسیم بودجهٔ کشور
۳) کدام عامل در توزیع جمعیت ایران مهم است؟
- الف) آب و خاک مناسب و امکان پیدا کردن شغل
- ب) رنگ آسمان
- ج) نام شهرها
- د) ساعت رسمی کشور
۴) کدام ناحیه کمجمعیتتر است؟
- الف) کویرها و ارتفاعات
- ب) دشتهای حاصلخیز
- ج) سواحل دریای خزر
- د) حاشیهٔ رودهای پرآب
۵) مهاجرت زیاد به شهرهای بزرگ چه پیامدی دارد؟
- الف) کمبود مسکن و شغل و افزایش آلودگی
- ب) خالی شدن شهرها
- ج) کاهش ترافیک
- د) بارش بیشتر باران
بخش ۱۲ — حفاظت از زیستگاهها و محیط زیست
۱) زیستگاه یعنی چه؟
- الف) جایی که یک موجود زنده در آن زندگی میکند
- ب) نوعی آلودگی
- ج) ابزار شکار
- د) نوعی سوخت
۲) کدام کار به زیستگاه آسیب میزند؟
- الف) ریختن زباله و پساب کارخانهها در رودخانه
- ب) کاشتن درخت
- ج) تفکیک زباله
- د) استفاده از دوچرخه
۳) تفکیک زباله چه فایدهای دارد؟
- الف) کاهش آلودگی و بازیافت بهتر مواد
- ب) افزایش زباله
- ج) آلودگی آبهای زیرزمینی
- د) نابودی جنگلها
۴) پارک ملی و منطقهٔ حفاظتشده برای چه ساخته میشود؟
- الف) حفظ گونههای گیاهی و جانوری
- ب) ساختن شهرک
- ج) استخراج معدن
- د) شکار تفریحی
۵) کدام جانور در ایران در خطر انقراض است؟
- الف) یوزپلنگ آسیایی
- ب) گنجشک
- ج) کبوتر
- د) مرغ خانگی
مثال مشابه: اگر خواستی خودت سؤال چهارگزینهای بسازی، از سه جای درس سؤال درست کن؛ تعریفها (مثلاً: حق چیست؟)، علتها (مثلاً: چرا کنار رودها تمدن شکل گرفت؟) و مصداقها (مثلاً: کدام یک منبع تجدیدپذیر است؟). برای هر سؤال سه گزینهٔ غلط بساز که به پاسخ درست «نزدیک» باشند تا سؤال خوبی شود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: بعد از آزمون، درسهایی را که در آنها اشتباه داشتی روی یک کاغذ بنویس و برای هر کدام یک فلشکارت بساز (یک طرف سؤال، طرف دیگر پاسخ). سپس همین موضوعها را برای دوستت توضیح بده؛ توضیح دادن، یادگیری را دو برابر میکند.
یادآوری ایمنی: برخی سؤالها دربارهٔ زمینلرزه، سیل و بیمه بودند؛ در دنیای واقعی هرگز کارهای پرمخاطرهٔ گزینههای نادرست را انجام نده. شمارههای اضطراری ایران را به خاطر بسپار (پلیس ۱۱۰، آتشنشانی ۱۲۵، اورژانس ۱۱۵) و تمرینهای ایمنی خانه و مدرسه را با بزرگترها انجام بده. این آزمون فقط جنبهٔ درسی دارد و جای مشاورهٔ تخصصی بیمهای یا مالی را نمیگیرد.
