راهنمایی کوتاه: خواجه نصیرالدین طوسی دانشمند بزرگ ایرانی بود که در دوره مغول زندگی میکرد و خدمات زیادی به علم و فرهنگ ایران کرد.
گامبهگام:
- ۱) خواجه نصیرالدین طوسی کیست؟ او یک فیلسوف، ریاضیدان، منجم و دانشمند بزرگ ایرانی در قرن هفتم هجری (سیزدهم میلادی) بود. او در زمان حمله مغول به ایران زندگی میکرد و توانست با هوشمندی، بسیاری از کتابها و دانشمندان را نجات دهد.
- ۲) اقدامات مهم او: خواجه نصیرالدین رصدخانه مراغه را ساخت که یکی از بزرگترین مراکز علمی آن زمان جهان بود. او کتابهای زیادی در ریاضیات، نجوم و فلسفه نوشت. همچنین در تأسیس «ربع رشیدی» (که بعداً توضیح میدهیم) نقش داشت.
- ۳) ربع رشیدی: ربع رشیدی یک شهرک علمی-آموزشی بزرگ در تبریز بود که توسط خواجه رشیدالدین فضلالله (وزیر ایلخانان مغول) ساخته شد. این مجموعه شامل مدرسه، کتابخانه، بیمارستان، کارگاههای کتابت و خوابگاه برای دانشجویان بود. هدف آن پیشرفت علم و جمعآوری کتابهای مختلف بود.
- ۴) کتاب معروف خواجه رشیدالدین: یکی از معروفترین کتابهای او «جامع التواریخ» است که یک تاریخنامه بزرگ درباره تاریخ ایران، اسلام و مغولان است.
- ۵) جانشینان تیمور و هنر: پس از تیمور، پسرش شاهرخ و نوهاش الغبیگ به هنر و علم علاقه زیادی نشان دادند. آنها از هنرمندان، معماران و دانشمندان حمایت میکردند. مخصوصاً الغبیگ رصدخانهای در سمرقند ساخت و به نجوم علاقه داشت.
- ۶) پایتخت تیموریان: پایتخت تیموریان ابتدا سمرقند بود و بعد هرات نیز مرکز مهمی شد. سمرقند شهری زیبا با معماریهای باشکوه، مساجد بزرگ، بازارهای پررونق و مراکز علمی بود. تیموریان سمرقند را به یکی از زیباترین شهرهای جهان تبدیل کردند.
پاسخ نهایی: خواجه نصیرالدین طوسی دانشمند بزرگی بود که در دوره سخت مغول از علم و فرهنگ ایران محافظت کرد. ربع رشیدی توسط خواجه رشیدالدین ساخته شد و یک مرکز علمی کامل بود. جانشینان تیمور مانند شاهرخ و الغبیگ حامی هنر و علم بودند و سمرقند را به پایتختی باشکوه تبدیل کردند.
مثال مشابه: همانطور که امروزه دانشگاههای بزرگ دارای کتابخانه، آزمایشگاه و خوابگاه هستند، ربع رشیدی نیز در زمان خودش چنین کاربردی داشت.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره معماری مسجد گوهرشاد در هرات یا رصدخانه الغبیگ در سمرقند تحقیق کنی. اینها از آثار باقیمانده از دوره تیموریان هستند.
