راهنمایی کوتاه: تغییر فیزیکی در ظاهر و حالت ماده است، اما تغییر شیمیایی ماده جدید میسازد.
گامبهگام:
- ۱) تفاوت اول: تشکیل ماده جدید
در تغییر فیزیکی، ماده جدیدی تشکیل نمیشود. فقط شکل، اندازه یا حالت آن عوض میشود. مثال: خرد کردن یخ. یخ آب میشود اما هنوز همان آب است.
در تغییر شیمیایی، ماده یا مواد جدید با خواص متفاوت تشکیل میشوند. مثال: سوختن کاغذ. کاغذ به خاکستر و گاز تبدیل میشود که مواد جدیدی هستند. - ۲) تفاوت دوم: برگشتپذیری
تغییر فیزیکی معمولاً برگشتپذیر است. میتوان ماده را به حالت اول برگرداند. مثال: آب شدن و دوباره یخ زدن آب.
تغییر شیمیایی معمولاً برگشتناپذیر است. نمیتوان به راحتی ماده اولیه را به دست آورد. مثال: پختن تخم مرغ. نمیتوان تخم مرغ پخته را دوباره خام کرد. - ۳) تفاوت سوم: تغییر در خواص شیمیایی
در تغییر فیزیکی، خواص شیمیایی ماده (مثل فرمول شیمیایی) تغییر نمیکند. مثال: تبخیر آب. H2O باقی میماند.
در تغییر شیمیایی، خواص شیمیایی ماده عوض میشود. مثال: زنگ زدن آهن. آهن (Fe) با اکسیژن ترکیب شده و اکسید آهن (زنگ) تشکیل میدهد که فرمول شیمیایی متفاوتی دارد.
پاسخ نهایی:
- ۱) تغییر فیزیکی ماده جدید نمیسازد (مثال: پاره کردن کاغذ)، اما تغییر شیمیایی ماده جدید میسازد (مثال: سوختن چوب).
- ۲) تغییر فیزیکی معمولاً برگشتپذیر است (مثال: ذوب و انجماد موم)، اما تغییر شیمیایی معمولاً برگشتناپذیر است (مثال: فاسد شدن میوه).
- ۳) در تغییر فیزیکی خواص شیمیایی ثابت میماند (مثال: حل شدن نمک در آب)، در تغییر شیمیایی خواص شیمیایی عوض میشود (مثال: هضم غذا).
مثال مشابه: بریدن موز یک تغییر فیزیکی است (موز هنوز موز است)، اما قهوهای شدن موز در هوا یک تغییر شیمیایی است (ماده جدید تشکیل شده).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی آزمایش سادهای انجام دهی: یک تکه نان را برش بده (تغییر فیزیکی) و یک تکه نان را توستر کن تا برشته شود (تغییر شیمیایی). تفاوت را مشاهده کن!