راهنمایی کوتاه: پتانسیل عمل یک پیام الکتریکی کوتاه است که روی غشای رشته عصبی (نورون) ایجاد میشود و در طول آن حرکت میکند.
گامبهگام:
- ۱) در حالت استراحت، داخل نورون نسبت به بیرون منفی است؛ حدود . این حالت را پتانسیل استراحت میگویند.
- ۲) وقتی تحریک به اندازه کافی قوی باشد (به «آستانه» برسد)، کانالهای ویژهای روی غشا باز میشوند و یونهای سدیم به داخل نورون میروند.
- ۳) با ورود سدیم، داخل نورون مثبت میشود؛ به این تغییر سریع «دپلاریزاسیون» میگویند.
- ۴) سپس کانالهای سدیم بسته و کانالهای پتاسیم باز میشوند و یون پتاسیم از نورون بیرون میرود تا بار غشا به حالت اول برگردد (رپلاریزاسیون).
- ۵) پمپ سدیمـپتاسیم با صرف انرژی، تعادل یونها را دوباره برقرار میکند تا نورون آماده پیام بعدی شود.
- ۶) همین تغییر بار در نقطه کنار غشا هم تکرار میشود و مانند یک موج در طول نورون پیش میرود؛ به همین دلیل میگوییم پیام عصبی «منتقل» میشود.
پاسخ نهایی: پتانسیل عمل یعنی تغییر سریع و گذرای بار الکتریکی غشای نورون که به دلیل جابهجایی یونهای سدیم و پتاسیم رخ میدهد و همان پیام عصبی است. ویژگی مهم آن این است که یا ایجاد میشود یا نه (قانون همهیاهیچ) و شدت تحریک بیشتر، تعداد پیامها را زیاد میکند نه بزرگی هر پیام را.
مثال مشابه: مثل موجی که تماشاگران در ورزشگاه میسازند: هر نفر فقط کمی بلند میشود و مینشیند، اما موج دور تا دور ورزشگاه میچرخد. یا مثل ردیف دومینوها که افتادن اولی، یکییکی بقیه را میاندازد؛ خودِ مهرهها جابهجا نمیشوند، فقط «موج» حرکت میکند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: درباره نقش غلاف میلین در سرعت پیام، تفاوت پتانسیل استراحت و پتانسیل عمل، و اینکه پیام عصبی چگونه از یک نورون به نورون بعدی میرسد (سیناپس) پرسوجو کن.