راهنمایی کوتاه: درس ۱۰ علوم هشتم دربارهٔ «نیرو و حرکت» است. بیا با هم چند سوال مفهومی مهم این درس را بررسی کنیم.
گامبهگام:
- سوال مفهومی ۱: اگر یک توپ را روی زمین صاف بغلتانیم، چرا پس از مدتی میایستد؟ این به دلیل نیروی اصطکاک بین توپ و زمین است که در خلاف جهت حرکت توپ عمل میکند و سرعت آن را کم میکند تا متوقف شود.
- سوال مفهومی ۲: چرا وقتی در یک اتوبوس ایستادهایم و راننده ترمز میگیرد، به سمت جلو پرتاب میشویم؟ این به دلیل قانون اول نیوتن (لختی یا اینرسی) است. بدن ما تمایل دارد حالت حرکت خود را حفظ کند، در حالی که اتوبوس ناگهان سرعتش کم میشود.
- سوال مفهومی ۳: نیروی خالص (برآیند نیروها) روی یک جسم ساکن صفر است. اگر روی یک جسم در حال حرکت، نیروی خالص صفر باشد، چه اتفاقی میافتد؟ جسم با همان سرعت و در همان جهت به حرکت یکنواخت خود ادامه میدهد (قانون اول نیوتن).
- سوال مفهومی ۴: رابطهٔ بین نیرو، جرم و شتاب چیست؟ طبق قانون دوم نیوتن، نیرو برابر است با جرم ضربدر شتاب (). یعنی برای جرم ثابت، هرچه نیروی بیشتری وارد کنیم، شتاب بیشتری میگیرد.
- سوال مفهومی ۵: قانون سوم نیوتن (عمل و عکسالعمل) را با یک مثال از زندگی روزمره توضیح دهید. وقتی با پا به دیوار فشار میآورید، دیوار هم به پای شما نیرویی مساوی و در خلاف جهت وارد میکند. اگر این نبود، شما نمیتوانستید روی دیوار فشار بیاورید.
پاسخ نهایی: این سوالات به درک عمیقتر شما از مفاهیم اصلی فصل نیرو و حرکت، شامل قوانین سهگانه نیوتن، نیروی خالص، اصطکاک و اینرسی کمک میکنند.
مثال مشابه: یک ماشین اسباببازی را روی یک سطح بسیار صاف (مثلاً یخ) و یک سطح زبر (فرش) هل بده. کدام یک مسافت بیشتری میرود؟ چرا؟ (پاسخ: روی یخ، چون اصطکاک بسیار کم است و نیروی مقاومت کمتری در برابر حرکت وجود دارد.)
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای هر قانون نیوتن، دو مثال دیگر از محیط اطرافت پیدا کنی و دلیل آن را برای خودت یا دوستت توضیح دهی. میتوانی یک آزمایش ساده انجام دهی: یک کتاب را روی میز بگذار و با دست به آن ضربه بزن. ببین چه اتفاقی میافتد و آن را با قوانین نیرو تحلیل کن.
