راهنمایی کوتاه: مفعول و متمم هر دو کلماتی هستند که معنی فعل را کامل میکنند، اما تفاوتهایی دارند.
گامبهگام:
- ۱) مفعول: کلمهای است که کار فعل مستقیماً روی آن انجام میشود و معمولاً پاسخ «چه چیزی را؟» یا «چه کسی را؟» میدهد. مثال: «او کتاب را خواند.» (کتاب = مفعول)
- ۲) متمم: کلمهای است که معنی فعل را کامل میکند اما کار روی آن انجام نمیشود؛ اغلب با حرف اضافه میآید. مثال: «او به مدرسه رفت.» (به مدرسه = متمم)
- ۳) در درس ۸ کتاب فارسی نهم، بر تفاوت این دو تأکید شده: مفعول اغلب بدون حرف اضافه است، اما متمم معمولاً با حرف اضافه میآید.
- ۴) برای تشخیص: ببینید آیا کلمه پاسخ «را» میگیرد یا خیر. مفعول معمولاً نشانهی «را» دارد (مثل کتاب را)، اما متمم ندارد.
- ۵) تمرین کنید: در جملههای درس ۸، به دنبال مثالهایی بگردید و آنها را تحلیل کنید.
پاسخ نهایی: مفعول کار مستقیم فعل را نشان میدهد (مثل «نامه را نوشت»)، اما متمم با حرف اضافه به فعل وابسته است (مثل «برای دوستش فرستاد»). در درس ۸، مثالهای بیشتری وجود دارد که این مفهوم را روشن میکند.
مثال مشابه: در جمله «معلم درس را به دانشآموزان توضیح داد»، «درس را» مفعول است (با «را») و «به دانشآموزان» متمم است (با حرف اضافه «به»).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن جملههای خودت را با مفعول و متمم بنویسی و از کتاب فارسی نهم، تمرینهای درس ۸ را دوباره مرور کنی.