راهنمایی کوتاه: بله، این افعال معمولاً در زمان حال (مضارع) به کار میروند، اما کاربردهای دیگری هم دارند.
گامبهگام:
- ۱) فعل «است» شکل سوم شخص مفرد از مصدر «بودن» است و معمولاً برای زمان حال (مضارع اخباری) استفاده میشود. مثال: «هوا است» (به معنای هوا وجود دارد یا هوا خوب است).
- ۲) «هست» نیز شکل دیگری از «بودن» در زمان حال است و تأکید بیشتری دارد. مثال: «او هست» (یعنی او وجود دارد یا حاضر است).
- ۳) «نیست» نفی «است» یا «هست» است و برای زمان حال به کار میرود. مثال: «او اینجا نیست».
- ۴) این افعال گاهی در جملات شرطی یا عبارات ثابت در زمانهای دیگر هم دیده میشوند، اما کاربرد اصلیشان مضارع اخباری است.
- ۵) در دستور زبان فارسی، این افعال جزء افعال «ناقص» یا «ربود» محسوب میشوند و اغلب برای اسناد یا بیان حالت به کار میروند.
پاسخ نهایی: بله، «است»، «هست» و «نیست» در اکثر موارد برای زمان حال (مضارع اخباری) استفاده میشوند، اما ممکن است در بافتهای خاص (مثل جملههای شرطی) کاربرد دیگری داشته باشند.
مثال مشابه: در جمله «اگر وقت باشد، میآیم» فعل «باشد» شکل مضارع التزامی از «بودن» است، نه اخباری. پس همیشه مضارع اخباری نیستند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن جملات مختلفی با «است»، «هست» و «نیست» بنویسی و زمان آنها را بررسی کنی. همچنین، میتوانی درباره افعال ناقص در فارسی بیشتر مطالعه کنی.