راهنمایی کوتاه: این دو کلمه به گروههای اجتماعی و معنوی در تاریخ و ادبیات ایران اشاره دارند.
گامبهگام:
- خواجگان: این کلمه جمع «خواجه» است. خواجه در گذشته به افراد محترم، بزرگان، اشراف، ثروتمندان یا کسانی که مقام بالایی داشتند گفته میشد. گاهی به معلم یا استاد نیز اطلاق میگردید.
- درویش: به فردی گفته میشود که از زندگی مادی و تجملات دنیوی دوری میکند و به دنبال سادهزیستی، عرفان و معنویت است. درویشان اغلب متعلق به طریقتهای صوفیانه بودند.
- در ادبیات فارسی، این دو گروه گاهی در مقابل هم قرار میگیرند: خواجگان نماد ثروت و مقام دنیوی، و درویشان نماد زهد و بیاعتنایی به دنیا.
- برای درک بهتر، به بیتهای شعر یا متون نهم دقت کن. معمولاً شاعر از این تقابل برای بیان یک پیام اخلاقی یا عرفانی استفاده میکند.
پاسخ نهایی:
- خواجگان: بزرگان، اشراف، ثروتمندان، صاحبان مقام.
- درویش: فرد زاهد، سالک معنوی، کسی که به سادهزیستی و عرفان روی آورده است.
مثال مشابه:
در شعر سعدی: «درویش را نباشد برگ سرای سلطان — خواجه چه داند که درویش چه خورد از که خورد؟»
اینجا «درویش» در مقابل «خواجه» (خواجگان) قرار گرفته و نشاندهندهی تفاوت زندگی فقیرانهی عارف با زندگی اشرافی ثروتمند است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
سعی کن این دو مفهوم را در شعرهای کتاب درسی، مثلاً در غزلیات حافظ یا مثنوی مولوی، پیدا کنی و ببین شاعر چگونه از آنها استفاده کرده است. این کار به درک بهتر ادبیات عرفانی کمک میکند.
