راهنمایی کوتاه: در این بیت، فعل مضارع اخباری وجود دارد که برای بیان واقعیت یا خبر به کار رفته است.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا بیت را بخوانید: «تا بدانند این خداوندان ملک کز بسی خلق است دنیا یادگار».
- ۲) فعلهای بیت را پیدا کنید: «بدانند» و «است».
- ۳) «بدانند» از مصدر «دانستن» است و به صورت جمع (برای «خداوندان ملک») آمده. این فعل مضارع است.
- ۴) مضارع دو نوع دارد: اخباری (برای بیان خبر) و التزامی (برای آرزو، درخواست). اینجا «بدانند» در جملهای با «تا» آمده که هدف را نشان میدهد، اما خود فعل حالت اخباری دارد چون واقعیتی را بیان میکند که باید بدانند.
- ۵) «است» فعل مضارع اخباری سادهای است که وجود چیزی را خبر میدهد.
- ۶) پس مضارع اخباری در این بیت «است» است، چون به وضوح یک خبر را میرساند.
پاسخ نهایی: مضارع اخباری در این بیت «است» است، زیرا خبر از بودن و وجود دنیا به عنوان یادگار میدهد و واقعیتی را بیان میکند.
معنی بیت: این بیت از سعدی است و معنایش این است: تا صاحبان قدرت (خداوندان ملک) بدانند که دنیا از سوی بسیاری از مردم (خلق) به عنوان یادگاری باقی میماند. یعنی دنیا فانی است و از گذشتگان به ما رسیده و ما هم آن را برای آیندگان به یادگار میگذاریم؛ پس مغرور شدن به قدرت و ثروت دنیوی درست نیست.
مثال مشابه: در جمله «او هر روز به مدرسه میرود»، «میرود» مضارع اخباری است چون یک خبر معمولی را بیان میکند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی در کتاب دستور زبان فارسی، بخش فعلهای مضارع را مطالعه کنی یا بیتهای دیگری از سعدی را بخوانی تا با سبک او بیشتر آشنا شوی.
