جناس یک آرایه ادبی است که در آن دو یا چند کلمه با حروف و آوای مشابه ولی با معانی متفاوت به کار میروند.
- جناس تام: کلماتی که در حروف و اعراب کاملاً یکسان هستند ولی معنیهای متفاوتی دارند.
- جناس ناقص: کلماتی که در برخی حروف یا اعراب متفاوت هستند.
مثال: «قفل و قفل» در بیت «قفل ابروی تو را آنکه گشود / کلید درگهء ما نبود» جناس تام است زیرا هر دو کلمه «قفل» هستند ولی یکی به معنی قفل ابرو و دیگری به معنی قفل در است.
راهنمایی کوتاه: جناس آرایهای ادبی است که با تکرار کلماتی با تلفظ مشابه ولی معنی متفاوت ایجاد میشود.
گامبهگام:
۱) کلمات مشابه را در عبارت یا شعر شناسایی کنید.
۲) معنی هر کلمه را بررسی کنید.
۳) اگر کلمات با تلفظ یکسان ولی معنی متفاوت بودند، جناس است.
۴) اگر کلمات در همه حروف یکسان بودند جناس تام است.
۵) اگر کلماتی در برخی حروف متفاوت بودند جناس ناقص است.
پاسخ نهایی: جناس آرایهای است که با تکرار کلماتی با تلفظ مشابه و معنی متفاوت ایجاد میشود و به دو نوع تام و ناقص تقسیم میشود.
مثال مشابه: «سری بر سر سودا زدیم و سودا شد آن / که بر سر سودای او سر نهادهایم ما» که در آن «سری» و «سر» جناس ناقص دارند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: به اشعار شاعران بزرگ مانند حافظ و سعدی مراجعه کن و جناسهای به کار رفته در آنها را شناسایی کن.
