راهنمایی کوتاه: این بیت از سعدی درباره آداب سخن گفتن و رعایت ادب در گفتگو است.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا به معنی واژههای کلیدی توجه کن: "کم گوی" یعنی کم سخن بگو، "گزیده گوی" یعنی سخن با ارزش و پرمحتوا بگو.
- ۲) "جز مصلحت خویش مگوی" یعنی فقط سخنی بگو که برای تو و دیگران مفید باشد، نه حرفهای بیفایده.
- ۳) در بخش دوم شعر، سعدی به آداب اجتماعی اشاره میکند: نباید حرف دیگران را قطع کرد.
- ۴) وقتی از گروهی سوالی پرسیده میشود، نباید عجله کرد و پیش از دیگران پاسخ داد.
- ۵) این شعر تأکید بر صبر، احترام به دیگران و تفکر قبل از سخن گفتن دارد.
- ۶) سعدی در این شعر میخواهد ما را به "گفتار مؤدبانه" و "شنونده خوب بودن" تشویق کند.
پاسخ نهایی: این بیت از سعدی به ما میآموزد که:
۱. کم اما با محتوا سخن بگوییم
۲. فقط حرفهای مفید و لازم را بیان کنیم
۳. به دیگران احترام بگذاریم و صحبت آنها را قطع نکنیم
۴. در جمع، عجله نکنیم و به دیگران فرصت پاسخ دادن بدهیم
مثال مشابه: در کلاس درس، وقتی معلم سوالی میپرسد، بهتر است ابتدا به دیگران فرصت دهیم، سپس اگر پاسخ کسی نادرست بود یا کسی پاسخ نداد، ما پاسخ دهیم.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: این شعر بخشی از گلستان سعدی است. میتوانی دیگر حکایتهای گلستان را بخوانی تا ببینی سعدی چگونه با داستانهای کوتاه، درسهای اخلاقی میدهد. همچنین میتوانی درباره "آداب معاشرت در فرهنگ ایرانی" تحقیق کنی.
