راهنمایی کوتاه: این بیت از بوستان سعدی درباره تأثیر همنشینی با افراد بد بر شخصیت انسان است.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا بیت را به فارسی امروزی ترجمه میکنیم: «با بدان منشین که صحبت بد، گرچه پاکی تو را پلید کند» یعنی: با افراد بد همنشین نشو، زیرا همنشینی با آنان حتی اگر تو پاک باشی، تو را پلید (ناپاک) میکند.
- ۲) کلمه «بدان» در اینجا به معنی «افراد بد» است (نه نهاد). «نهاد» در دستور زبان به معنی فاعل یا مسندالیه است، اما در اینجا «بدان» مفعولِ فعل «منشین» است.
- ۳) «پاکی» در این بیت نقش «متمم» ندارد، بلکه نقش «مسند» را دارد. در بخش «گرچه پاکی تو را پلید کند»، «پاکی» مسندِ فاعلِ «تو» است (یعنی تو پاک هستی).
- ۴) مفهوم اصلی بیت: سعدی تأکید میکند که همنشینی با افراد ناباب، حتی اگر شخصیت فرد پاک و خوب باشد، میتواند او را نیز به فساد بکشاند.
- ۵) این بیت نمونهای از اندرزهای اخلاقی سعدی در بوستان است که با زبانی ساده و مؤثر بیان شده است.
پاسخ نهایی: در این بیت، «بدان» به معنی «افراد بد» است و نقش مفعولی دارد. «پاکی» مسند است، نه متمم. مفهوم بیت هشدار درباره تأثیر منفی همنشینی با افراد ناشایست است.
مثال مشابه: در بیت «با بدان بستگی مکن کز بدان بد نامی آوری» نیز همین مفهوم تکرار شده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره دیگر اندرزهای اخلاقی سعدی در بوستان تحقیق کنی یا بیتهای مشابه از حافظ و مولوی را بررسی کنی.
