راهنمایی کوتاه: این بیت از سعدی دربارهٔ ارزش احترام به دیگران است.
گامبهگام:
- ابتدا کلمات کلیدی را معنی میکنیم:
- مهان = مهمانان، میهمانان
- کهان = بزرگان، سالخوردگان
- موری = مورچه
- نیرزد = ارزش ندارد، نمیارزد - جمله را به فارسی امروزی ترجمه میکنیم:
«در نزد مهمانان و بزرگان، آزار دادن حتی یک مورچه هم ارزش ندارد (یعنی نباید این کار را کرد).» - معنای کلی بیت:
سعدی میگوید وقتی مهمان یا بزرگتری نزد توست، باید آنقدر مؤدب و بااحترام باشی که حتی آزار دادن یک موجود کوچک مثل مورچه هم در حضور آنها شایسته نیست. - پیام اخلاقی:
این بیت بر اهمیت احترام به میزبان و بزرگان و نیز مهربانی با همه موجودات تأکید میکند.
پاسخ نهایی: یعنی در حضور مهمانان و بزرگان، باید چنان باادب و محترمانه رفتار کنی که حتی آزار دادن یک مورچهٔ کوچک هم در نظرت ناپسند باشد.
مثال مشابه: در ضربالمثل «پیش پدر و مادر، پای خود را دراز نکن» هم همین مفهوم احترام در حضور بزرگان بیان شده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: این بیت از کتاب گلستان سعدی (باب اول در سیرت پادشاهان) است. سعدی اغلب از مثالهای ساده و ملموس برای انتقال پیامهای اخلاقی استفاده میکند.
