شیخ فضلالله نوری از روحانیون مهم دوران مشروطه بود. او در ابتدا از انقلاب مشروطه حمایت کرد، ولی بعدها به این نتیجه رسید که قوانین باید کاملاً بر اساس اسلام باشد. بنابراین او طرفدار مشروطهی مشروعه بود؛ یعنی حکومتی که در آن پادشاه باشد ولی همه قوانین با شرع اسلام مطابقت داشته باشد و یک گروه از مجتهدان نظارت کنند.
راهنمایی کوتاه: شیخ فضلالله نوری به دنبال مشروطهای بود که بر پایهی قوانین اسلامی (مشروعه) شکل بگیرد، نه مشروطهی سکولار.
گامبهگام:
- ۱) در ابتدای جنبش مشروطه، شیخ فضلالله نوری مانند بسیاری از علما از آن حمایت کرد.
- ۲) وقتی دید برخی قوانین با اسلام ناسازگار است، خواستار اضافه شدن شرط نظارت مجتهدان بر قوانین (مادهی دوم متمم قانون اساسی) شد.
- ۳) او معتقد بود مشروطه نباید فقط بر اساس خواست مردم باشد، بلکه باید احکام اسلام هم در آن رعایت شود.
- ۴) از این رو، او طرفدار «مشروطهی مشروعه» یا «حکومت مشروطه با شرع» بود.
پاسخ نهایی: شیخ فضلالله نوری طرفدار مشروطهی مشروعه (یعنی مشروطهای که در آن قانونها با اسلام هماهنگ باشد) بود.
مثال مشابه: اگر امروز کسی بگوید «قوانین کشور باید با کتاب آسمانی ما هماهنگ باشد»، این همان ایدهی مشروعهخواهی است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: دربارهی «انقلاب مشروطه» و نقش دیگر روحانیون مانند آیتالله طباطبایی و آخوند خراسانی مطالعه کن. تفاوت مشروطه و مشروعه یکی از بحثهای مهم تاریخ ایران است.
