راهنمایی کوتاه: هر دو اصطلاح به یک رویداد تاریخی بزرگ در ایران اشاره دارند، اما تفاوت ظریفی در مفهوم آنها وجود دارد.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا به معنی کلمهها توجه کن: «نهضت» به معنای جنبش، حرکت یا تلاش جمعی برای تغییر است. «انقلاب» به معنای دگرگونی اساسی و بنیادین در ساختارهای سیاسی و اجتماعی است.
- ۲) «نهضت مشروطه» به کل فرآیند مبارزه، تلاشها، اعتراضات و جنبش مردمی از آغاز تا پیروزی اشاره دارد. یعنی دورهای که مردم و رهبران برای رسیدن به مشروطه تلاش میکردند.
- ۳) «انقلاب مشروطه» معمولاً به نقطه اوج و نتیجه آن نهضت اشاره دارد؛ یعنی همان رویداد نهایی که منجر به صدور فرمان مشروطیت و تغییر نظام سیاسی شد.
- ۴) به عبارت سادهتر: نهضت مشروطه مسیر و حرکت بود، انقلاب مشروطه پایان و نتیجه موفق آن مسیر.
- ۵) در کتابهای درسی و منابع تاریخی، اغلب این دو اصطلاح به جای هم به کار میروند، اما اگر دقیق باشیم، نهضت مفهوم گستردهتری دارد و انقلاب یکی از مراحل یا نتایج آن است.
پاسخ نهایی: تفاوت اصلی در وسعت مفهوم است. «نهضت مشروطه» به کل جنبش و مبارزههای منتهی به مشروطه اشاره دارد، در حالی که «انقلاب مشروطه» معمولاً به خود واقعه پیروزی و استقرار نظام مشروطه گفته میشود. در عمل، هر دو درباره یک رویداد تاریخی صحبت میکنند.
مثال مشابه: مثلاً در مورد «نهضت ملی شدن نفت» و «انقلاب اسلامی». در اولی بیشتر بر جنبش و مبارزه تأکید است و در دومی بر تغییر نظام. اما در مورد مشروطه، هر دو اصطلاح رایج هستند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی در کتاب تاریخ معاصر ایران، فصل مربوط به مشروطه را با دقت بیشتری بخوانی و ببینی نویسنده از کدام اصطلاح در کجا استفاده کرده است. همچنین میتوانی درباره تفاوتهای مفهوم «نهضت» و «انقلاب» در علوم اجتماعی تحقیق کنی.
