راهنمایی کوتاه: در این دوره، ایران از حکومت استبدادی به سمت حکومت مشروطه حرکت کرد.
گامبهگام:
- ۱) زمینهسازی: در اواخر دوره ناصرالدین شاه و اوایل دوره مظفرالدین شاه، نارضایتی عمومی از وضعیت کشور (فساد، وامهای خارجی، عقبماندگی) افزایش یافت.
- ۲) شکلگیری اعتراضات: بازرگانان، روحانیون و روشنفکران با برگزاری تحصنها (مانند تحصن در حرم عبدالعظیم و بعداً در قم) خواستار تأسیس «عدالتخانه» شدند.
- ۳) اوج گیری: با گسترش اعتراضات و کشته شدن برخی معترضان، خواستهها به «مشروطه» تغییر کرد. هدف، محدود کردن قدرت شاه با قانون اساسی و مجلس بود.
- ۴) فرمان مشروطیت: مظفرالدین شاه در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ خورشیدی فرمان تشکیل مجلس شورای ملی را امضا کرد. این نقطه عطفی بزرگ بود.
- ۵) تدوین قانون اساسی: اولین مجلس تشکیل شد و قانون اساسی مشروطه را تصویب کرد. بر اساس آن، قدرت شاه محدود و سه قوه مقننه، مجریه و قضائیه شکل گرفتند.
- ۶) نتیجه: نظام سیاسی ایران از سلطنت مطلقه (که شاه قدرت مطلق داشت) به سلطنت مشروطه (که قدرت شاه توسط قانون و مجلس محدود میشد) تغییر یافت.
پاسخ نهایی: مهمترین تغییر سیاسی در دوره مظفرالدین شاه، گذار از حکومت استبدادی مطلقه به حکومت مشروطه بود. این تغییر با امضای فرمان مشروطیت و تشکیل اولین مجلس شورای ملی محقق شد.
مثال مشابه: تصور کن یک مدرسه که فقط مدیر آن همه تصمیمات را میگیرد (مثل حکومت استبدادی). بعد معلمان، اولیا و دانشآموزان با تشکیل انجمنهایی (مثل مجلس) خواستار مشارکت در تصمیمگیری میشوند. در نهایت یک آییننامه (قانون اساسی) نوشته میشود که اختیارات مدیر را مشخص و محدود میکند. این شبیه حرکت به سمت مشروطه است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: درباره نقش شخصیتهای مهم این دوره مثل سید محمد طباطبایی، سید عبدالله بهبهانی و میرزا نصرالله ملکالمتکلمین تحقیق کن. همچنین مقایسه کن که چرا این تغییرات در دوره مظفرالدین شاه رخ داد ولی در دوره پدرش (ناصرالدین شاه) با وجود نارضایتیها، انقلاب مشروطه اتفاق نیفتاد.
