راهنمایی کوتاه: شیخ فضلالله نوری یکی از روحانیون تأثیرگذار در دوران مشروطه بود که دیدگاههای خاصی داشت.
گامبهگام:
- تولد و تحصیلات: او در سال ۱۲۱۹ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. پدرش از روحانیون بود و فضلالله نیز علوم دینی را در تهران و سپس نجف نزد استادان بزرگی مانند میرزای شیرازی فراگرفت.
- فعالیتهای اولیه: پس از بازگشت به ایران، به تدریس و وعظ پرداخت و به دلیل دانش و نفوذش، مورد احترام بسیاری قرار گرفت.
- موضع در جنبش مشروطه: در ابتدا از مشروطه حمایت کرد، اما به تدریج با برخی مفاهیم آن مانند «قانونگذاری غیرشرعی» مخالفت نمود. او معتقد بود مشروطه باید با قوانین اسلام (شریعت) سازگار باشد.
- مخالفت و تشکیل اتحاد اسلام: او به همراه گروهی از روحانیون و مردم، در مقابل مشروطهخواهان قرار گرفت و خواستار مشروطهی «مشروعه» (مطابق با شرع) شد. این اختلافنظر به درگیریهای فکری و سپس سیاسی انجامید.
- دستگیری و اعدام: پس از فتح تهران توسط مشروطهخواهان در سال ۱۲۸۸ خورشیدی، شیخ فضلالله نوری دستگیر، محاکمه و به اعدام محکوم شد. این رویداد یکی از بحثبرانگیزترین حوادث تاریخ معاصر ایران است.
- ارزیابی تاریخی: دیدگاهها درباره او متفاوت است. برخی او را مدافع اسلام و سنت میدانند و برخی دیگر مخالف پیشرفت و آزادیهای مشروطه.
پاسخ نهایی: شیخ فضلالله نوری روحانی بانفوذی بود که در جریان انقلاب مشروطه، ابتدا از آن حمایت کرد، اما سپس به دلیل ناسازگاری برخی اصول مشروطه با احکام شرع، به مخالفت برخاست و خواستار حکومت «مشروطه مشروعه» شد. مخالفت او نهایتاً به اعدامش توسط مشروطهخواهان انجامید.
مثال مشابه: مقایسه کنید با آیتالله سید عبدالله بهبهانی که از رهبران مشروطه بود اما نهایتاً توسط مخالفان ترور شد. هر دو روحانی بودند اما مواضع متفاوتی در قبال مشروطه گرفتند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره مفهوم «مشروطه مشروعه» تحقیق کنی یا زندگینامه دیگر روحانیون آن دوره مانند آخوند خراسانی را بخوانی تا دیدگاههای مختلف را بهتر مقایسه کنی.
