برای پاسخ به این سوال و طراحی آزمایش، به اطلاعات بیشتری در مورد انواع برگهایی که در نظر دارید نیاز دارم. با این حال، به طور کلی میتوان گفت که تعداد روزنهها (استوماتا) در قسمت زیرین (پشت) برگها نسبت به قسمت بالایی (رویه) آنها بیشتر است. این توزیع به دلایل زیر است:
کاهش تبخیر آب: روزنهها منافذ کوچکی هستند که برای تبادل گاز (جذب CO2 و آزادسازی O2 و بخار آب) باز و بسته میشوند. قرار گرفتن بیشتر روزنهها در سطح زیرین برگ، که کمتر در معرض تابش مستقیم نور خورشید است، به کاهش اتلاف آب از طریق تبخیر کمک میکند.
محافظت در برابر نور خورشید: سطح بالایی برگ که مستقیماً در معرض نور خورشید قرار دارد، معمولاً دارای لایه کوتیکول ضخیمتری برای جلوگیری از تبخیر و آسیب نوری است.
طرح پیشنهادی برای آزمایش
برای اثبات این موضوع، میتوانیم یک آزمایش ساده با استفاده از برگهای تازه گیاهان انجام دهیم:
مواد لازم:
برگهای تازه از یک گیاه (ترجیحاً با سطح رویی و زیرین متمایز، مانند برگ درخت انگور یا گیاهان آپارتمانی رایج)
لاک ناخن شفاف ، نوار چسب شفاف ، لام میکروسکوپ ، میکروسکوپ
مراحل انجام آزمایش:
آمادهسازی نمونه: یک قطعه کوچک از سطح بالایی (رویه) برگ را انتخاب کنید.
یک لایه نازک از لاک ناخن شفاف را روی سطح انتخاب شده بمالید. اجازه دهید لاک کاملاً خشک شود (حدود ۵-۱۰ دقیقه).
یک قطعه نوار چسب شفاف را روی قسمتی که لاک زدهاید بچسبانید و به آرامی فشار دهید تا به لاک و سطح برگ بچسبد.
نوار چسب را به سرعت و با دقت از روی برگ جدا کنید. لاک همراه با اثر انگشتمانند روزنهها به نوار چسب منتقل شده است.
نوار چسب را با دقت روی یک لام میکروسکوپ بچسبانید.
مراحل ۱ تا ۵ را برای سطح پایینی (پشت) برگ تکرار کنید.
مشاهده زیر میکروسکوپ:
لامها را زیر میکروسکوپ قرار دهید و با بزرگنمایی مناسب (مثلاً ۴۰x یا ۱۰۰x) روزنهها را مشاهده کنید.
تعداد روزنههای مشاهده شده در واحد سطح را در هر دو نمونه (رویه و زیرین) بشمارید و مقایسه کنید.
انتظار نتایج:
با انجام این آزمایش، انتظار میرود که تعداد روزنههای مشاهده شده در نمونه تهیه شده از سطح زیرین برگ به طور قابل توجهی بیشتر از تعداد روزنهها در نمونه سطح بالایی باشد. این مشاهده، فرضیه توزیع نامتقارن روزنهها را تأیید میکند .
