بسپارها یا پلیمرها چیستند؟

راهنمایی کوتاه: بسپار (پلیمر) یک مولکول بسیار بزرگ است که از به‌هم‌پیوستن تعداد زیادی واحد کوچک و تکراری ساخته می‌شود.

گام‌به‌گام:

• ۱) واحد کوچک و تکرارشونده را «مونومر» می‌نامند. مونومر مثل یک مهره‌ی تکی است.
• ۲) وقتی بسیاری از این مونومرها با پیوند شیمیایی به هم می‌چسبند، زنجیره‌ی بلندی می‌سازند. به این کار «بسپارش» می‌گویند.
• ۳) زنجیره‌ی بلند حاصل، همان بسپار است. پس رابطه این‌طور است: $n\times \text{مونومر}\to \text{بسپار}$ که در آن $n$ عددی بزرگ است.
• ۴) نمونه‌ی ساده: مونومر «اتن» به هم می‌پیوندد و بسپار «پلی‌اتیلن» را می‌سازد؛ همان کیسه‌های پلاستیکی.
• ۵) بسپارها دو دسته‌اند: طبیعی مثل سلولز (کاغذ و چوب)، نشاسته، پروتئین و لاستیک طبیعی؛ و مصنوعی مثل نایلون، پلی‌استر و انواع پلاستیک.
• ۶) ویژگی مشترکشان این است که سبک، مقاوم و اغلب عایق‌اند، اما در طبیعت خیلی دیر تجزیه می‌شوند.

پاسخ نهایی: بسپار مولکولی غول‌پیکر است که از تکرار هزاران مونومر یکسان (یا چند نوع مونومر) ساخته شده است؛ مثل گردنبندی که از تعداد زیادی مهره‌ی به‌نخ‌کشیده درست شده باشد.

مثال مشابه: یک واگن قطار به‌تنهایی چیز خاصی نیست، اما اگر صد واگن یکسان را به هم ببندیم، یک قطار بلند و نیرومند می‌شود. مونومر همان واگن و بسپار همان قطار است.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: روی ظروف و بطری‌های پلاستیکی دور و بر خانه دنبال کدهای بازیافتی ۱ تا ۷ بگرد (مثل PET یا PP) و ببین هر کدام چه کاربردی دارند.

یادآوری ایمنی: هیچ‌وقت پلاستیک‌ها را نسوزان و آن‌ها را در محیط رها نکن؛ گازهای حاصل از سوختن پلاستیک سمی و خطرناک‌اند. برای آزمایش‌های مربوط به بسپارها هم حتماً با نظارت معلم و با دستکش و عینک ایمنی کار کن.