واکنش‌پذیری طلا و منیزیم با اکسیژن

راهنمایی کوتاه: همهٔ فلزها به یک اندازه با اکسیژن واکنش نمی‌دهند؛ طلا فلزی کم‌واکنش است، پس واکنش «الف» انجام‌پذیر نیست.

گام‌به‌گام:

• ۱) در جدول تناوبی، فلزها از نظر واکنش‌پذیری با هم فرق دارند: بعضی مثل سدیم و منیزیم خیلی فعال‌اند و بعضی مثل طلا و نقره بسیار کم‌فعال (نجیب) هستند.
• ۲) منیزیم فلزی فعال است؛ اگر نوار منیزیم را حرارت دهیم، با اکسیژن هوا می‌سوزد و نور سفید درخشان می‌دهد و پودر سفید منیزیم اکسید می‌سازد: ۲Mg + O₂ → ۲MgO
• ۳) طلا در برابر اکسیژن هوا، رطوبت و گرما بسیار مقاوم است؛ به همین دلیل از قدیم برای جواهر و سکه از آن استفاده می‌کردند و رنگ و جلا‌ی خود را از دست نمی‌دهد.
• ۴) طلا اکسید (Au₂O₃) فقط با روش‌های غیرمستقیم و در آزمایشگاه ساخته می‌شود؛ حرارت دادن طلا در هوا چنین ترکیبی تولید نمی‌کند.
• ۵) پس نتیجه می‌گیریم: واکنش «الف» عملاً انجام نمی‌شود، ولی واکنش «ب» به‌راحتی انجام می‌شود.

پاسخ نهایی: واکنش «الف» یعنی طلا + اکسیژن = طلا اکسید انجام‌پذیر نیست؛ چون طلا فلزی نجیب و بسیار کم‌واکنش است و در شرایط معمولی با اکسیژن هوا ترکیب نمی‌شود. اما واکنش «ب» یعنی منیزیم + اکسیژن = منیزیم اکسید انجام می‌شود، چون منیزیم فلزی فعال است و به‌سرعت با اکسیژن می‌سوزد.

مثال مشابه: مس را اگر در هوا حرارت دهیم، لایهٔ سیاه‌رنگی از مس اکسید روی آن تشکیل می‌شود، ولی نقره در هوا اکسید نمی‌شود و فقط کم‌کم سیاه می‌شود (آن هم بیشتر به‌خاطر گوگرد هوا، نه اکسیژن). این هم نشان می‌دهد واکنش‌پذیری فلزها متفاوت است.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: دربارهٔ «سری واکنش‌پذیری فلزها» و «فلزهای نجیب» جست‌وجو کن؛ می‌توانی ببینی چرا بعضی فلزها در طبیعت به‌صورت خالص پیدا می‌شوند و بعضی فقط در ترکیب با اکسیژن.

یادآوری ایمنی: سوزاندن منیزیم نور بسیار شدیدی دارد که برای چشم خطرناک است؛ این آزمایش را فقط با نظارت معلم، با عینک ایمنی و در جای مناسب انجام بده و هرگز در خانه امتحان نکن.