راهنمایی کوتاه: دانشمندان با شواهد مختلفی ثابت کردهاند که ورقههای سنگکره زمین در حال حرکت هستند.
گامبهگام:
- شواهد زمینشناسی: تطابق خطوط ساحلی قارهها، به ویژه آمریکای جنوبی و آفریقا، نشان میدهد که این قارهها زمانی به هم متصل بودهاند و سپس از هم جدا شدهاند.
- شواهد فسیلی: وجود فسیلهای یکسان از گیاهان و جانوران در قارههایی که امروزه توسط اقیانوسها از هم جدا شدهاند (مانند فسیل گلوسوپتریس در جنوب آمریکا، آفریقا، هند و قطب جنوب) نشان میدهد که این سرزمینها در گذشته نزدیک به هم بودهاند.
- شواهد سنگشناسی و کوهزایی: تطابق رشتهکوهها و لایههای سنگی در دو سوی اقیانوس اطلس (مانند تطابق رشتهکوههای شرق آمریکای جنوبی با غرب آفریقا) نشان از یکپارچگی گذشته آنها دارد.
- شواهد آبوهوایی باستانی: وجود آثار یخچالهای طبیعی مربوط به یک دوره یخبندان در قارههایی که امروزه در مناطق گرمسیری قرار دارند (مانند هند و استرالیا) نشان میدهد که این قارهها در گذشته در موقعیتهای آبوهوایی متفاوتی (نزدیک به قطب) قرار داشتهاند.
- شواهد ژئوفیزیکی (مستقیم): امروزه با استفاده از فناوریهایی مانند GPS میتوان حرکت بسیار آهسته (چند سانتیمتر در سال) ورقهها را به طور مستقیم اندازهگیری کرد.
پاسخ نهایی: چهار دلیل اصلی برای اثبات جابجایی ورقههای زمین عبارتند از: ۱) تطابق خطوط ساحلی قارهها، ۲) شواهد فسیلی یکسان در قارههای جدا، ۳) تطابق ساختارهای زمینشناسی و کوهها، و ۴) شواهد آبوهوایی باستانی (مانند آثار یخچال در مناطق گرم). امروزه اندازهگیری مستقیم حرکت با GPS نیز دلیل پنجمی است.
مثال مشابه: تصور کن دو تکه از یک پازل را داریم که لبههای آنها کاملاً با هم جور است. این تطابق نشان میدهد که این دو تکه قبلاً به هم متصل بودهاند. تطابق خطوط ساحلی قارهها هم دقیقاً همین مفهوم را دارد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره نظریه «اَبرقاره پانگهآ» که توسط آلفرد وگنر مطرح شد تحقیق کنی. او با استفاده از همین شواهد، نظریه رانش قارهها را ارائه داد که پایه نظریه زمینساخت ورقهای امروزی است.
