راهنمایی کوتاه: حرکت ورقههای سنگکره سه نوع اصلی دارد: دورشونده، نزدیکشونده و امتدادلغز. هرکدام پیامدهای خاصی در سطح زمین دارند که در تستها مهم است.
گامبهگام:
- ورقههای دورشونده (واگرا): در این مرزها ورقهها از هم دور میشوند. پیامدها: ایجاد پشته میاناقیانوسی، گسترش کف اقیانوس، آتشفشان زیردریایی و زلزلههای کمعمق. نکته تستی: پوسته جدید ساخته میشود و مرز واگرا نام دارد.
- ورقههای نزدیکشونده (همگرا): دو ورقه به هم نزدیک میشوند. سه حالت دارد:
- اقیانوسی-اقیانوسی → گودال و قوس جزیره (مثل جزایر ژاپن)
- اقیانوسی-قارهای → گودال و کوههای آتشفشانی (مثل آند)
- قارهای-قارهای → کوههای چینخورده (مثل هیمالیا)
- ورقههای امتدادلغز: دو ورقه به صورت افقی و در خلاف جهت هم میلغزند. پیامدها: زلزلههای بزرگ و کمعمق (مثل گسل سانآندریاس). نکته تستی: پوسته جدید ساخته یا نابود نمیشود، فقط لغزش.
پاسخ نهایی:
- دورشونده: گسترش کف اقیانوس، پشته میاناقیانوسی، آتشفشان زیردریایی
- نزدیکشونده: فرورانش، گودال، کوهزایی، آتشفشان و زلزله
- امتدادلغز: زلزله بزرگ و کمعمق، بدون تغییر در پوسته
مثال مشابه: مانند برخورد صفحه هند و اوراسیا که باعث تشکیل رشتهکوه هیمالیا شد (نزدیکشونده قارهای-قارهای).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: نقشههای تکتونیک صفحهای را ببین و مرزهای صفحهها را روی کره زمین پیدا کن.
