راهنمایی کوتاه: قرآن کریم آفرینش انسان را در دو بخش «ساخته شدن از خاک» و «دمیده شدن روح الهی» توضیح می‌دهد.
گام‌به‌گام:
- ۱) در قرآن آمده که خداوند نخستین انسان، حضرت آدم، را از «گِل» یا «خاک» آفرید (برای نمونه، اشاره‌هایی در سوره‌های صافّات، سجده و حجر).
- ۲) این آفرینش با فرمان خدا و بی‌آنکه ابزاری در میان باشد انجام شد؛ یعنی خدا علتِ آفریننده است و هیچ چیز و هیچ‌کس او را در این کار یاری نکرد.
- ۳) سپس خداوند از روح خود در او دمید: «و در او از روح خویش دمیدم» (سوره حجر، آیه ۲۹). این تعبیر نشان می‌دهد جان و حیات انسان، بخششی از سوی خدا است.
- ۴) پس از آن، خداوند فرشتگان را فرمان داد تا بر آدم سجده کنند و به او دانش نام‌ها را آموخت؛ یعنی انسان موجودی با کرامت و مسئولیت آفریده شد.
- ۵) در آیات دیگر (مانند سوره مؤمنون، آیات ۱۲ تا ۱۴) شکل‌گیری نسل بعدی انسان‌ها از طریق نطفه و مراحل رشد در رحم مادر بیان شده است؛ پس یک بخش دربارهٔ آفرینش نخستین انسان است و بخش دیگر دربارهٔ ادامهٔ نسل او.
- ۶) بنابراین از نگاه دینی، آفرینش انسان ترکیبی است از «مادهٔ آغازین» و «روح»؛ و هدف این آفرینش، بندگی، رشد و رسیدن به کمال معرفی شده است.
پاسخ نهایی:
در آموزه‌های قرآن، خداوند نخستین انسان را از خاک آفرید، سپس روح را در او دمید و به او جان و توانایی یادگیری و انتخاب داد؛ نسل انسان‌ها هم از همین انسان اولیه ادامه یافت. جزئیات دقیق چگونگی این کار فراتر از دانستن ماست و در قرآن به‌صورت کلی و پندآموز بیان شده، نه به‌شکل گزارش علمی.
مثال مشابه:
مثال ساده: یک سفالگر از گِل، کوزه‌ای زیبا می‌سازد؛ اما کوزهٔ ساخته‌شده خودش حرکت و فکر ندارد. اگر بخواهیم کوزه زنده شود و بیندیشد، این کار از توان هیچ سفالگری بیرون است. قرآن می‌گوید خدا این مرحلهٔ نهایی یعنی «جان و آگاهی» را با دمیدن روح انجام داده است.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری:
- آیات مربوط به آفرینش انسان را از کتاب پیام‌های آسمان یا قرآن پیدا کن و کنار هم بنویس تا تفاوت «آفرینش آدم» و «آفرینش نسل انسان» را ببینی.
- با معلم خود گفت‌وگو کن که این آیات بیشتر چه پیامی برای ما دارند: پیام اخلاقی و تربیتی، مانند ارزش کرامت انسان و مسئولیت ما در برابر خدا.
- توجه کن که پرسش‌های اعتقادی و پرسش‌های علوم تجربی دو حوزهٔ جدا هستند؛ علوم تجربی با آزمایش و مشاهده کار می‌کند و دربارهٔ معنای آفرینش و هدف آن سخن نمی‌گوید.
