سلام! سوال جالبی پرسیدی. بیا با هم بررسی کنیم که این جمله چه نوع استدلالی است و آیا دوری (مصادره به مطلوب) محسوب میشود یا نه.
راهنمایی کوتاه: این جمله یک استدلال نادرست است که در آن دلیل و نتیجه یکی هستند.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا جمله را دقیق ترجمه میکنیم: «چون چه چسبیده به را» یعنی «چون چه به را چسبیده است». این یک جمله بیمعنی یا طنزآمیز است که در فارسی برای پاسخ طعنهآمیز به سوال «چرا؟» استفاده میشود.
- ۲) در منطق، هر استدلال از دو بخش اصلی تشکیل میشود: نتیجه (چیزی که میخواهیم ثابت کنیم) و دلیل (شواهد یا مقدماتی که نتیجه را توجیه میکنند).
- ۳) در این جمله، اگر فرض کنیم کسی بپرسد «چرا فلان اتفاق افتاد؟» و جواب دهد «چون چه چسبیده به را»، در واقع هیچ دلیل واقعی ارائه نداده است. این پاسخ فقط تکرار همان سوال به شکل دیگری است.
- ۴) استدلال دوری (مصادره به مطلوب) زمانی رخ میدهد که شخص در استدلال خود، همان چیزی که میخواهد ثابت کند را به عنوان دلیل بیاورد. یعنی نتیجه را در دل دلیل پنهان کرده باشد.
- ۵) در اینجا، چون پاسخ هیچ محتوای منطقی ندارد، نمیتوان دقیقاً گفت نتیجه چیست. اما از آنجایی که پاسخدهنده به جای ارائه دلیل، فقط کلمات بیربط میگوید، این پاسخ شبیه به مصادره به مطلوب است چون دلیل جدیدی ارائه نمیدهد و گویا فرض میکند پاسخ واضح است.
- ۶) به طور دقیقتر، این پاسخ بیشتر یک «طغیان منطقی» یا پاسخ هجوآمیز است تا یک استدلال رسمی. اما از نظر آموزشی، میتوان آن را نمونهای از استدلال معیوب دانست که فاقد دلیل مستقل است.
پاسخ نهایی: بله، این پاسخ شبیه به استدلال دوری (مصادره به مطلوب) است زیرا دلیل جدیدی ارائه نمیدهد و در واقع همان سوال را به شکل دیگری تکرار میکند. در منطق، این یک خطای استدلالی محسوب میشود.
مثال مشابه: فرض کن کسی بپرسد: «چرا آسمان آبی است؟» و جواب دهد: «چون آبی است!». این پاسخ هم دوری است چون دلیل را با نتیجه یکی کرده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره انواع خطاهای منطقی مثل «مصادره به مطلوب»، «مغالطه دوری»، و «تکرار مطلب به جای دلیل» تحقیق کنی. کتابهای مقدماتی منطق یا منابع آنلاین معتبر میتوانند کمک کنند.
