راهنمایی کوتاه: فارسی باستان زبان رسمی امپراتوری هخامنشی بود که روی سنگنوشتهها به خط میخی نوشته میشد.
گامبهگام:
- فارسی باستان یکی از قدیمیترین زبانهای ایرانی است که حدود ۲۵۰۰ سال پیش در زمان هخامنشیان (۵۵۰ تا ۳۳۰ پیش از میلاد) استفاده میشد.
- این زبان عمدتاً در کتیبههای سلطنتی مانند کتیبه بیستون داریوش بزرگ دیده میشود که به خط میخی نوشته شدهاند.
- خط میخی فارسی باستان از چپ به راست نوشته میشد و حدود ۳۶ نشانه داشت که برخی برای هجاها و برخی برای آواها بودند.
- این زبان نیای زبان فارسی امروزی است، اما تفاوتهای زیادی در دستور زبان و واژگان دارد. برای مثال، در فارسی باستان حالتهای دستوری (مانند فاعلی، مفعولی) مشخص بود.
- کتیبهها معمولاً سهزبانه بودند: فارسی باستان، ایلامی و بابلی، که این موضوع به باستانشناسان کمک کرد تا خط میخی را رمزگشایی کنند.
- فارسی باستان با گسترش امپراتوری هخامنشی، زبان اداری و ارتباطی بخش بزرگی از خاورمیانه شد، اما پس از حمله اسکندر مقدونی، به تدریج از رواج افتاد.
پاسخ نهایی: فارسی باستان زبان رسمی دوره هخامنشی بود که با خط میخی روی سنگنوشتهها ثبت شده و نیای زبان فارسی امروزی محسوب میشود.
مثال مشابه: کتیبه بیستون در کرمانشاه نمونه معروفی از فارسی باستان است که داریوش بزرگ پیروزیهای خود را بر شورشیان شرح داده است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره تفاوتهای دستوری فارسی باستان و فارسی امروز تحقیق کنی، مثلاً در فارسی باستان فعل در پایان جمله میآمد، یا درباره کشف و رمزگشایی خط میخی توسط هنری راولینسون مطالعه کنی.