راهنمایی کوتاه: نگاه کلی به متن قبل از خوانش دقیق، مانند نقشهای است که مسیر درک متن را برای شما روشن میکند.
گامبهگام:
- عنوان و نویسنده: ابتدا عنوان متن و نام نویسنده یا سراینده را بخوانید. این کار به شما سرنخ اولیه درباره موضوع و سبک متن میدهد.
- ساختار ظاهری: به شکل کلی متن نگاه کنید. آیا شعر است یا نثر؟ چند بند یا بیت دارد؟ آیا بخشبندی خاصی (مانند مقدمه، نتیجه) دارد؟
- نگاه اجمالی به پاراگرافها یا ابیات: بدون خواندن جزئیات، اولین و آخرین جمله هر پاراگراف یا اولین و آخرین بیت هر بخش را مرور کنید. این قسمتها معمولاً ایده اصلی را در خود دارند.
- کلمات کلیدی و تکرارشونده: در حین نگاه سریع، به کلماتی که بارها تکرار شدهاند یا به چشم میآیند (مانند اسامی خاص، اصطلاحات فنی) توجه کنید.
- تصویرسازی اولیه: بر اساس این نگاه کلی، سعی کنید یک تصویر ذهنی اولیه از موضوع، فضای کلی و احتمالاً پیام متن بسازید.
- طرح پرسش: حالا از خود بپرسید: «این متن احتمالاً درباره چیست؟» و «چه سوالاتی ممکن است در حین خوانش دقیق برایم پیش بیاید؟» این پرسشها ذهن شما را برای خوانش فعال آماده میکند.
پاسخ نهایی: نگاه کلی پیش از خوانش، یک پیشخوانش یا مرور اجمالی است که هدف آن آشنایی اولیه با موضوع، ساختار، لحن و کلمات کلیدی متن است تا ذهن خواننده برای درک عمیقتر آماده شود و فرآیند خوانش، هدفمندتر و کارآمدتر گردد.
مثال مشابه: فرض کنید میخواهید شعر «باغِ بیبرگی» از اخوان ثالث را بخوانید. پیش از شروع، به عنوان («باغِ بیبرگی») نگاه میکنید (سرنخ: فضای پاییزی/احساس فقدان). سپس میبینید که قالب آن مثنوی است. با نگاه به ابیات اول و آخر، کلمات کلیدی مانند «برگ»، «خزان»، «سکوت» را میبینید. حالا ذهن شما آماده است تا در خوانش دقیق، به دنبال تصویرسازیهای پاییزی و مفاهیم عمیقتر باشد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن این روش را روی یک غزل حافظ یا یک قطعه نثر از «گلستان» سعدی امتحان کنی. قبل از خوانش کلمه به کلمه، فقط ۲ دقیقه به صورت کلی نگاه کن و حدس بزن موضوع اصلی چیست. سپس خوانش دقیق را شروع کن و ببین حدست چقدر به واقعیت نزدیک بود.
