راهنمایی کوتاه: بیایید با هم ساختار لوویس هر ترکیب را بررسی کنیم تا تعداد جفت الکترونهای پیوندی و پیوندهای سهگانه را پیدا کنیم.
گامبهگام:
- ۱) اتین (C₂H₂): فرمول مولکولی C₂H₂ است. هر کربن با سه پیوند به کربن دیگر و یک پیوند به هیدروژن وصل میشود. بین دو اتم کربن یک پیوند سهگانه وجود دارد. در کل: ۲ پیوند C-H (هر کدام یک جفت الکترون پیوندی) + ۱ پیوند سهگانه C≡C (که سه جفت الکترون پیوندی دارد) = ۵ جفت الکترون پیوندی.
- ۲) گوگرد تریاکسید (SO₃): در ساختار رزونانسی، گوگرد مرکزی با سه پیوند دوگانه به سه اتم اکسیژن وصل میشود. هر پیوند دوگانه (S=O) دارای دو جفت الکترون پیوندی است. پس: ۳ پیوند دوگانه × ۲ جفت الکترون = ۶ جفت الکترون پیوندی. هیچ پیوند سهگانهای ندارد.
- ۳) کربن دیسولفید (CS₂): ساختار خطی S=C=S. دو پیوند دوگانه C=S وجود دارد. هر پیوند دوگانه دو جفت الکترون پیوندی دارد. پس: ۲ × ۲ = ۴ جفت الکترون پیوندی. هیچ پیوند سهگانهای ندارد.
- ۴) هیدروژن سیانید (HCN): ساختار خطی H-C≡N. بین کربن و نیتروژن یک پیوند سهگانه وجود دارد. همچنین یک پیوند یگانه C-H داریم. در کل: ۱ جفت الکترون برای C-H + ۳ جفت الکترون برای C≡N = ۴ جفت الکترون پیوندی.
- ۵) کربن مونوکسید (CO): بین کربن و اکسیژن یک پیوند سهگانه و یک پیوند داتیو وجود دارد که در ساختار لوویس به صورت یک پیوند سهگانه نشان داده میشود. پس ۳ جفت الکترون پیوندی دارد.
- ۶) یون فسفات (PO₄³⁻): فسفر مرکزی با چهار پیوند یگانه به چهار اتم اکسیژن وصل است. هر پیوند یگانه یک جفت الکترون پیوندی دارد. پس: ۴ × ۱ = ۴ جفت الکترون پیوندی. هیچ پیوند سهگانهای ندارد.
پاسخ نهایی:
- ترکیباتی که تعداد جفت الکترونهای پیوندی یکسانی دارند: کربن دیسولفید (CS₂)، هیدروژن سیانید (HCN) و یون فسفات (PO₄³⁻) هر کدام ۴ جفت الکترون پیوندی دارند.
- ترکیباتی که پیوند سهگانه دارند: اتین (C₂H₂)، هیدروژن سیانید (HCN) و کربن مونوکسید (CO). پس در کل ۳ ترکیب پیوند سهگانه دارند.
مثال مشابه: اگر از شما بپرسند در مولکول نیتروژن (N₂) چند جفت الکترون پیوندی وجود دارد؟ پاسخ ۳ جفت است، زیرا یک پیوند سهگانه بین دو اتم نیتروژن وجود دارد.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای ترکیبات سادهتر مانند آب (H₂O) یا آمونیاک (NH₃) نیز ساختار لوویس بکشی و جفت الکترونهای پیوندی و ناپیوندی را بشماری.
