راهنمایی کوتاه: این بیت از شعر شامل یک تشبیه زیباست که باید نوع آن و اجزایش را شناسایی کنیم.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا بیت را با دقت بخوانیم: "گل جواب سلام خورشید است / دوست در روی دوست خندیده است"
- ۲) در مصرع اول، "گل" به "جواب سلام خورشید" تشبیه شده است. یعنی گل مانند پاسخی است که به سلام خورشید داده میشود.
- ۳) اجزای تشبیه را مشخص میکنیم:
- مشبه (چیزی که تشبیه شده): گل
- مشبهبه (چیزی که به آن تشبیه شده): جواب سلام خورشید
- وجه شبه (وجه مشترک): هر دو زیبا، دلنشین و مایهی شادی هستند (در مصرع دوم توضیح داده: "دوست در روی دوست خندیده است") - ۴) نوع تشبیه را تشخیص میدهیم: این تشبیه از نوع تشبیه بلیغ است زیرا ادات تشبیه (مانند، همچون، ...) حذف شده و فقط مشبه و مشبهبه ذکر شدهاند.
- ۵) در تشبیه بلیغ، معمولاً مشبه و مشبهبه به صورت مستقیم در کنار هم قرار میگیرند بدون ذکر ادات تشبیه.
پاسخ نهایی:
- نوع تشبیه: تشبیه بلیغ
- اجزای تشبیه:
- مشبه: گل
- مشبهبه: جواب سلام خورشید
- وجه شبه: زیبایی، دلنشینی و ایجاد شادی (که در مصرع دوم با تصویر "خندیدن دوست در روی دوست" نشان داده شده)
مثال مشابه:
"درختان دستان سبز به سوی آسمان" - در این مثال هم تشبیه بلیغ داریم:
مشبه: شاخههای درختان
مشبهبه: دستان سبز
وجه شبه: کشیده شدن به سمت بالا
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
تشبیههای بلیغ در شعر فارسی بسیار رایج هستند. میتوانی در اشعار حافظ، سعدی و مولوی جستجو کنی و تشبیههای بلیغ بیشتری پیدا کنی. هر چه بیشتر تمرین کنی، در تشخیص انواع تشبیه مهارت بیشتری پیدا میکنی.
