راهنمایی کوتاه: نوعِ هجا را مصوتِ آن تعیین میکند؛ «ای» مصوت بلند است، پس هجایش کوتاه نمیشود.
گامبهگام:
- ۱) سه مصوت کوتاه فارسی را به یاد بیاور: ـَ ، ـِ ، ـُ (مثل: سَر، دِل، گُل).
- ۲) سه مصوت بلند را هم بشناس: آ (با)، او (تو)، ای (بی).
- ۳) هجای کوتاه فقط از یک صامت + یک مصوت کوتاه ساخته میشود؛ «ای» در این دسته نیست.
- ۴) اگر هجا یک صامت + مصوت بلند «ای» باشد، هجای بلند است؛ مثل بخش اول کلمههای «بیدار» (بی) و «میزان» (می).
- ۵) اگر بعد از «ای» یک صامت بیاید، هجا کشیده میشود؛ مثل «دیر»، «شیر»، «تیر».
- ۶) پس نتیجه: «ای» یا هجای بلند میسازد یا هجای کشیده، هیچوقت هجای کوتاه.
پاسخ نهایی: هجایی که مصوتِ آن «ای» باشد، هجای بلند است (و اگر صامتی پس از آن بیاید، هجای کشیده میشود). هجای کوتاه فقط با مصوتهای کوتاه ـَ، ـِ، ـُ ساخته میشود.
نکته: اگر منظورت حرف «ی» بهعنوان صامت است (مثل «یار»)، آن خودش مصوت نیست و هجا را با مصوتِ همراهِ آن میسنجیم؛ «یار» یک هجای کشیده است.
مثال مشابه: در «میزان» دو هجا داریم: «می» (بلند) و «زان» (کشیده). در «دیروز» هم «دی» و «روز» هر دو کشیدهاند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: چند کلمه از متن درس یا یک بیت شعر را انتخاب کن و هجاهایش را جدا بنویس؛ بعد مشخص کن مصوت هر هجا کوتاه است یا بلند.
