راهنمایی کوتاه: ناقلهای عصبی مهاری از ایجاد پیام عصبی در نورون بعدی جلوگیری میکنند.
گامبهگام:
- ۱) نورونها در سیناپس با آزاد کردن مواد شیمیایی به نام ناقل عصبی با هم ارتباط برقرار میکنند.
- ۲) ناقلهای عصبی دو نوع اصلی دارند: تحریکی (مثل گلوتامات) و مهاری (مثل GABA).
- ۳) ناقل مهاری به گیرندههای روی نورون بعدی متصل میشود.
- ۴) این اتصال باعث باز شدن کانالهای یونی خاصی میشود که یونهای کلرید منفی وارد سلول میکنند یا پتاسیم مثبت خارج میشود.
- ۵) ورود یونهای منفی یا خروج یونهای مثبت، پتانسیل غشا را منفیتر میکند (پتانسیل پسسیناپسی مهاری یا IPSP).
- ۶) این تغییر منفی، نورون را از رسیدن به آستانه تحریک (حدود -۵۵ میلیولت) دور میکند و در نتیجه از ایجاد پتانسیل عمل (پیام عصبی) جلوگیری میکند.
پاسخ نهایی: خیر، ناقل عصبی مهاری باعث ایجاد پیام عصبی نمیشود. برعکس، کار اصلی آن جلوگیری از ایجاد پیام عصبی در نورون پسسیناپسی است. این فرآیند مهاری برای کنترل و تنظیم دقیق فعالیتهای عصبی در مغز و سیستم عصبی ضروری است.
مثال مشابه: فرض کنید یک کلید برق دارید. ناقل تحریکی مثل فشار دادن کلید به سمت روشن است (پیام ایجاد میشود). ناقل مهاری مثل فشار دادن کلید به سمت خاموش است یا حتی قرار دادن یک قفل روی کلید تا اصلاً فشار داده نشود (از ایجاد پیام جلوگیری میکند). تعادل بین این سیگنالهای «روشن» و «خاموش» است که به مغز اجازه میدهد به درستی کار کند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: درباره نقش اختلال در سیستم مهاری (مثلاً کاهش اثر GABA) در بیماریهایی مانند صرع، اضطراب یا اسکیزوفرنی تحقیق کن. همچنین میتوانی مفهوم «یکپارچگی فضایی-زمانی» را بررسی کنی: چگونه یک نورون تصمیم میگیرد پتانسیل عمل ایجاد کند یا نه، بر اساس مجموع تمام سیگنالهای تحریکی و مهاری که همزمان از سیناپسهای مختلف دریافت میکند.