راهنمایی کوتاه: این سوال درباره ویژگیهای نوروگلیا یا سلولهای گلیال است که فراوانترین سلولهای دستگاه عصبی هستند.
گامبهگام:
- در بافت عصبی انسان دو نوع اصلی سلول وجود دارد: نورونها (سلولهای عصبی) و نوروگلیا (سلولهای پشتیبان).
- نوروگلیا یا سلولهای گلیال بسیار بیشتر از نورونها هستند (تقریباً ۱۰ برابر).
- این سلولها کارهای مختلفی انجام میدهند: محافظت، تغذیه، عایقبندی و پاکسازی.
- حالا هر گزینه را بررسی میکنیم:
- گزینه ۱: «با یکدیگر ارتباط ویژهای به نام سیناپس برقرار میکنند.» این ویژگی نورونهاست، نه نوروگلیا.
- گزینه ۲: «توانایی پاسخ به گروهی از محرکهای محیطی را دارند.» این هم بیشتر مربوط به نورونهاست.
- گزینه ۳: «همگی میتوانند در ساخت غلاف میلین نقش داشته باشند.» برخی از سلولهای گلیال (مثل الیگودندروسیت و شوان) میلین میسازند، اما «همگی» نه. پس این گزینه هم دقیق نیست.
- گزینه ۴: «فقط در مغز و نخاع یافت میشوند.» سلولهای گلیال در همه جای دستگاه عصبی (محیطی و مرکزی) وجود دارند، پس این گزینه غلط است.
- با بررسی دقیقتر، گزینه ۱ درباره ارتباط سیناپسی است که مخصوص نورونهاست. سلولهای گلیال فراوانتریناند اما سیناپس تشکیل نمیدهند. پس این گزینه برای آنها صادق نیست.
- در واقع، هیچکدام از گزینهها به طور کامل و دقیق ویژگی سلولهای گلیال را بیان نمیکنند. اما اگر بخواهیم نزدیکترین را انتخاب کنیم، باید ببینیم کدام گزینه میتواند برای آنها صادق باشد. گزینه ۲ («توانایی پاسخ به محرکهای محیطی») تا حدی میتواند درست باشد چون برخی سلولهای گلیال به تغییرات شیمیایی پاسخ میدهند، اما این پاسخ مانند نورونها الکتریکی نیست.
پاسخ نهایی: با توجه به اینکه سوال میپرسد «کدام گزینه صادق است» و گزینهها چندان دقیق نیستند، اما بر اساس دانش زیستشناسی، گزینه ۲ نسبت به بقیه قابلقبولتر است چون سلولهای گلیال هم میتوانند به برخی محرکها (مثل یونها یا مواد شیمیایی) پاسخ دهند.
مثال مشابه: فرض کنید در یک شهر، پلیسها (نورونها) و شهروندان عادی (نوروگلیا) زندگی میکنند. شهروندان عادی تعدادشان خیلی بیشتر است، اما فقط پلیسها میتوانند با بیسیم (سیناپس) با هم ارتباط برقرار کنند. شهروندان عادی میتوانند به سر و صدا (محرک) واکنش نشان دهند، اما این واکنش رسمی نیست.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: درباره انواع سلولهای گلیال (میکروگلیا، آستروسیت، الیگودندروسیت و سلولهای شوان) تحقیق کن. هر کدام کار خاصی انجام میدهند.