راهنمایی کوتاه: برای تشخیص جناس، تعداد حروف، ترتیب و حرکات دو واژه را با هم مقایسه کن.
گام‌به‌گام:
- ۱) جناس تام وقتی است که دو واژه در چهار چیز کاملاً یکسان باشند: نوع حروف، تعداد حروف، ترتیب حروف و حرکات؛ فقط معنی متفاوت باشد.
- ۲) واژهٔ «داد» به معنی عدل، سه حرف دارد: د، ا، د.
- ۳) واژهٔ «دادم» به معنی گذشتهٔ فعل «دادن» برای اول‌شخص مفرد، چهار حرف دارد: د، ا، د، م.
- ۴) چون تعداد حروف برابر نیست و حرف «م» اضافه شده، جناس تام نیست.
- ۵) این نوع جناس، جناس ناقصِ افزایشی است؛ یعنی یک واژه یک حرف بیشتر از دیگری دارد.
پاسخ نهایی: «داد» و «دادم» جناس افزایشی (از نوع ناقص) میسازند، نه جناس تام.
مثال مشابه: «یار» و «یارم» یا «دست» و «دستت» نیز جناس افزایشی هستند؛ چون در واژهٔ دوم یک حرف اضافه شده است.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: جناس ناقص انواعی دارد: افزایشی، کاهشی، حرکتی، اختلافی و ترکیبی. برای تشخیص، همیشه اول تعداد و نوع حروف را بشمار.
