راهنمایی کوتاه: این بیت یک معما (چیستان) است و پاسخ آن «قلم» است.
گام‌به‌گام:
- ۱) شاعر می‌گوید: «امید آسودگی و راحتی من از همین رنج و سختی است.»
- ۲) منظور از «این پای ملخ» نوک قلم است؛ چون نوک قلمِ نی را می‌تراشیدند و شکل آن شبیه پای ملخ می‌شد.
- ۳) شاعر با قلم می‌نویسد و نوشتن برای او زحمت دارد، اما همین زحمت باعث آسودگی و انتقال دانش و احساسات می‌شود.
- ۴) او می‌گوید: «من این قلم را با صد گنج عوض نمی‌کنم.» یعنی قلم برایش بسیار ارزشمند است.
- ۵) پس پاسخ معما «قلم» است.
پاسخ نهایی: معنی بیت این است که شاعر امیدِ راحتی خود را در همین رنجِ نوشتن می‌بیند و قلم را از صد گنج ارزشمندتر می‌داند. پاسخ معمای این بیت «قلم» است.
مثال مشابه: معمای «چیست که پای ملخ دارد اما ملخ نیست؟» پاسخ: قلم. چون نوک قلم شبیه پای ملخ است.
اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: از پدربزرگ یا مادربزرگ بخواه چند معمای قدیمی فارسی برایت بگویند و ببین چگونه با کنایه و تشبیه ساخته شده‌اند.
