راهنمایی کوتاه: تغییر فیزیکی یعنی شکل، اندازه یا حالتِ یک چیز عوض شود، ولی خودِ آن ماده همان ماده بماند.
گامبهگام:
- ۱) به جسم نگاه کن و بگو در آغاز چه شکلی، چه اندازهای و چه حالتی (جامد، مایع یا گاز) دارد.
- ۲) ببین بعد از تغییر، کدام ویژگیاش عوض شده است؛ مثلاً کاغذ تا شده، اندازه و شکلش تغییر کرده ولی کاغذ است.
- ۳) از خودت بپرس: آیا مادهٔ تازهای ساخته شده که ویژگیهای کاملاً نو دارد؟ اگر جواب «نه» باشد، تغییر فیزیکی است.
- ۴) اگر مادهٔ نو ساخته شود، مثل سوختن کاغذ که خاکستر و دود میدهد، آن تغییر شیمیایی است.
- ۵) برای آزمایش، راه برگشت را امتحان کن؛ بیشتر تغییرهای فیزیکی برگشتپذیرند: آب را یخ بزن و بعد یخ را آب کن، دوباره آب میشود.
پاسخ نهایی: تغییر فیزیکی تغییری است که در آن حالت، شکل یا اندازهٔ ماده عوض میشود، اما جنس و نوع ماده تغییر نمیکند. در این تغییر، مادهٔ جدیدی ساخته نمیشود و خیلی وقتها میتوانیم ماده را به حالت اولش برگردانیم.
مثال مشابه: خرد کردن گچ، تا کردن کاغذ، بریدن پارچه، آب شدن یخ و حل شدن شکر در آب همه تغییر فیزیکی هستند؛ چون در همهٔ آنها همان ماده باقی میماند و فقط شکل یا حالتش عوض میشود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: یک تکه یخ را در کاسه بگذار تا آب شود، سپس آن را در فریزر بگذار تا دوباره یخ بزند. میبینی که آب همان آب است و فقط حالتش جامد و مایع شده است.
یادآوری ایمنی: آزمایشها را با اجازهٔ بزرگترها انجام بده و هیچ مادهای را در دهان نگذار یا نچش.