راهنمایی کوتاه: در ترکیب وصفی، کلمهی اول (موصوف) با کلمهی دوم (صفت) توصیف میشود؛ در ترکیب اضافی، کلمهی دوم به اول تعلق دارد (مضافالیه).
گامبهگام:
- برای تشخیص ترکیب وصفی: ببینید آیا کلمهی دوم ویژگی یا صفتی را به اول اضافه میکند (مثل «ستارهی روشن»). در اینجا بین دو کلمه «کسرۀ وصفی» (ــِـ) یا تنوین میآید.
- برای تشخیص ترکیب اضافی: ببینید آیا کلمهی دوم مالکیت یا وابستگی نشان میدهد (مثل «مال مردمان»). اینجا بین دو کلمه «کسرۀ اضافی» (ــِـ) یا «ی» نکره و کسرۀ اضافه دیده میشود.
- اکنون هر عبارت را بررسی میکنیم:
- بزرگمهر حکیم → وصفی (حکیم صفت است)
- نام او → اضافی (او مضافالیه)
- فرزندان خود → اضافی (خود مضافالیه)
- ستارهی روشن → وصفی (روشن صفت)
- راه راست → وصفی (راست صفت)
- علم خویش → اضافی (خویش مضافالیه)
- کردار زشت → وصفی (زشت صفت)
- مال مردمان → اضافی (مردمان مضافالیه)
- خوی نیک → وصفی (نیک صفت)
- بند گران → وصفی (گران صفت)
- حرمت او → اضافی (او مضافالیه)
پاسخ نهایی: ترکیبات وصفی: بزرگمهر حکیم، ستارهی روشن، راه راست، کردار زشت، خوی نیک، بند گران. ترکیبات اضافی: نام او، فرزندان خود، علم خویش، مال مردمان، حرمت او.
مثال مشابه: «کتابِ من» ترکیب اضافی است و «کتابِ مفید» ترکیب وصفی. تفاوت در کسرۀ اضافه و وصفی است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی به کتاب فارسی ششم دبستان، درس «راهِ زندگی» یا درس «ادبیات بومی» مراجعه کنی و نمونههای بیشتری پیدا کنی.
