راهنمایی کوتاه: کنایه و مبالغه هر دو از آرایههای ادبی هستند، اما کاربرد و هدف متفاوتی دارند.
گامبهگام:
- ۱) تعریف کنایه: کنایه یعنی چیزی را به صورت غیرمستقیم و با اشاره بگوییم. در کنایه، منظور اصلی پشت کلمات پنهان است و شنونده باید آن را حدس بزند.
- ۲) مثال برای کنایه: وقتی میگوییم «فلانی دستش به دهانش میرسد» منظور این است که او بسیار خسیس است. این را مستقیم نگفتهایم، بلکه با اشاره بیان کردهایم.
- ۳) تعریف مبالغه: مبالغه یعنی بزرگنمایی و اغراق در توصیف چیزی. در مبالغه، یک ویژگی را خیلی بیشتر از حد واقعی آن نشان میدهیم.
- ۴) مثال برای مبالغه: «از خنده رودهبر شد» یا «هزار سال منتظرت بودم». در واقعیت کسی رودهبر نمیشود یا هزار سال منتظر نمیماند، اما با این اغراق، شدت خنده یا انتظار را نشان میدهیم.
- ۵) تفاوت اصلی: کنایه غیرمستقیم و پنهان حرف میزند، اما مبالغه مستقیم اما اغراقآمیز است.
پاسخ نهایی: کنایه بیان غیرمستقیم و با اشارهٔ یک مفهوم است (مثلاً گفتن «دستش به دهانش میرسد» برای خسیس)، اما مبالغه بیان اغراقآمیز و بزرگنمایی شده از یک واقعیت است (مثلاً گفتن «هزار سال منتظرت بودم»).
مثال مشابه:
• کنایه: «فلانی زبانش تند است» (منظور: بدزبان است).
• مبالغه: «آنقدر گریه کرد که سیل آمد» (منظور: بسیار گریه کرد).
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن در شعرها یا جملههای کتابدرسیات، مثالهای بیشتری از کنایه و مبالغه پیدا کنی. مثلاً در شعر «بوی جوی مولیان» حافظ، «خوشا هوایی و خوشا آبی و خوشا خاکی» نوعی مبالغه در توصیف زیبایی است.
