راهنمایی کوتاه: اشغال ایران در جنگ جهانی دوم به دلیل موقعیت استراتژیک و نگرانی از نفوذ آلمان نازی بود.
گامبهگام:
- در سال ۱۳۲۰ شمسی (۱۹۴۱ میلادی) جنگ جهانی دوم در جریان بود و نیروهای متفقین (بریتانیا، شوروی و بعداً آمریکا) در مقابل نیروهای محور (آلمان، ایتالیا، ژاپن) میجنگیدند.
- ایران در ابتدای جنگ بیطرفی اعلام کرده بود، اما به دلیل داشتن منابع نفتی و موقعیت جغرافیایی مهم (پل ارتباطی بین شوروی و خلیج فارس) برای هر دو طرف جذاب بود.
- متفقین نگران بودند که آلمان نازی از طریق ایران به منابع نفتی خاورمیانه دسترسی پیدا کند یا از خاک ایران برای حمله به شوروی استفاده نماید.
- بریتانیا و شوروی از ایران خواستند که مستشاران و اتباع آلمانی را که در ایران فعالیت داشتند، اخراج کند. دولت ایران به این درخواست پاسخ قاطع نداد.
- در ۳ شهریور ۱۳۲۰، نیروهای شوروی از شمال و نیروهای بریتانیا از جنوب و غرب به ایران حمله کردند و کشور را اشغال نمودند.
- بهانه رسمی آنها "حضور جاسوسان آلمانی در ایران" و "ضرورت استفاده از راهآهن ایران برای ارسال کمکهای نظامی به شوروی" بود.
پاسخ نهایی: متفقین با این بهانه که ایران بیطرفی خود را رعایت نکرده و اجازه فعالیت جاسوسان آلمانی را داده است، همچنین برای استفاده از راهآهن ایران جهت ارسال کمکهای نظامی به شوروی، در شهریور ۱۳۲۰ ایران را اشغال کردند.
مثال مشابه: در جنگ جهانی اول نیز بریتانیا و روسیه ایران را اشغال کردند، چون ایران رسماً بیطرف بود اما عملاً تحت نفوذ آلمان قرار داشت.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: درباره پیامدهای اشغال ایران مانند کنفرانس تهران (۱۳۲۲)، افزایش نقش آمریکا در ایران و شکلگیری نهضت ملی شدن نفت تحقیق کن.
