جدول تناوبی و چیدمان عنصرها

راهنمایی کوتاه: جدول تناوبی یک نقشهٔ منظم از همهٔ عنصرهاست که جای هر عنصر را بر اساس ویژگی‌هایش نشان می‌دهد.

گام‌به‌گام:

• ۱) هر خانهٔ جدول یک عنصر است و داخل آن نماد آن عنصر نوشته شده؛ مثلاً O برای اکسیژن و Na برای سدیم.
• ۲) بالای هر نماد، عدد اتمی عنصر است؛ یعنی تعداد پروتون‌های هستهٔ آن اتم. تعداد نوترون‌ها را می‌توانی از رابطهٔ زیر حساب کنی: $N=A-Z$ که در آن A عدد جرمی و Z عدد اتمی است.
• ۳) سطرهای افقی جدول را «دوره» می‌گویند (۷ دوره) و ستون‌های عمودی را «گروه» (۱۸ گروه).
• ۴) عنصرهای یک گروه در یک ستون‌اند و رفتار شیمیایی شبیه هم دارند، چون تعداد الکترون‌های لایهٔ آخرشان یکسان است.
• ۵) در جدول، فلزها بیشتر سمت چپ و وسط‌اند، نافلزها سمت راست و بالا، و شبه‌فلزها در مرز میان این دو قرار دارند.
• ۶) بعضی گروه‌ها نام ویژه دارند: گروه ۱ فلزهای قلیایی، گروه ۱۷ هالوژن‌ها و گروه ۱۸ گازهای نجیب (کم‌واکنش‌ترین عنصرها).

پاسخ نهایی: جدول تناوبی عنصرها را به ترتیب افزایش عدد اتمی می‌چیند، طوری که هر ستون (گروه) عنصرهایی با ویژگی‌های شبیه هم و هر سطر (دوره) عنصرهایی با تعداد لایهٔ الکترونی یکسان دارد. همین چیدمان کمک می‌کند رفتار یک عنصر را بدون آزمایش زیاد حدس بزنیم.

مثال مشابه: اکسیژن عدد اتمی ۸ دارد، پس ۸ پروتون دارد و در دورهٔ ۲ و گروه ۱۶ قرار می‌گیرد. اگر عدد جرمی‌اش ۱۷ باشد، تعداد نوترون‌ها می‌شود $17-8=9$.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: در کتاب درسی جدول را باز کن و عنصرهای گروه ۱ و گروه ۱۷ را با هم مقایسه کن؛ ببین چرا گروه ۱۸ تقریباً واکنش نمی‌دهد.