ترسیم پیوند اشتراکی در مولکول‌ها

راهنمایی کوتاه: پیوند اشتراکی زمانی تشکیل می‌شود که اتم‌ها الکترون‌های خود را به اشتراک بگذارند تا به آرایش گاز نجیب برسند.

گام‌به‌گام:

• ۱) ابتدا تعداد الکترون‌های لایه‌ی ظرفیت هر اتم را مشخص کن. اکسیژن (O) ۶ الکترون ظرفیت دارد. نیتروژن (N) ۵ الکترون و هیدروژن (H) ۱ الکترون ظرفیت دارد.
• ۲) برای مولکول O₂ (اکسیژن دواتمی): هر اتم اکسیژن برای پر کردن لایه‌ی ظرفیت خود (به ۸ الکترون) نیاز به ۲ الکترون دارد. بنابراین، دو اتم اکسیژن دو جفت الکترون (۴ الکترون) را با هم به اشتراک می‌گذارند و یک پیوند دوگانه تشکیل می‌دهند. در مدل خطی، این به صورت O=O نشان داده می‌شود.
• ۳) برای مولکول NH₃ (آمونیاک): اتم نیتروژن (۵ الکترون ظرفیت) برای کامل کردن لایه‌ی ظرفیت خود به ۳ الکترون نیاز دارد. هر اتم هیدروژن (۱ الکترون ظرفیت) به ۱ الکترون نیاز دارد. بنابراین، نیتروژن با هر یک از سه اتم هیدروژن یک جفت الکترون به اشتراک می‌گذارد و سه پیوند یگانه تشکیل می‌دهد. در مدل خطی، این به صورت H–N–H با یک پیوند دیگر از N به H سوم نشان داده می‌شود (شکل هرمی).
• ۴) در مدل اتمی بور، الکترون‌ها را به صورت نقطه (•) یا دایره در اطراف نماد اتم می‌کشیم. الکترون‌های مشترک را بین اتم‌ها قرار می‌دهیم.

پاسخ نهایی:

• الف) O₂: پیوند دوگانه بین دو اتم اکسیژن. در مدل خطی: O=O. در مدل بور: هر اتم O با ۶ الکترون (۲ جفت تنها و ۲ الکترون در پیوند دوگانه).
• ب) NH₃: سه پیوند یگانه بین N و هر H. در مدل خطی: H–N–H (با پیوند سوم به H دیگر). در مدل بور: N با ۵ الکترون (یک جفت تنها و سه الکترون در پیوند با H)، هر H با ۱ الکترون در پیوند.

مثال مشابه: مولکول آب (H₂O) را در نظر بگیر. اکسیژن با دو اتم هیدروژن پیوند یگانه تشکیل می‌دهد و دو جفت الکترون تنها دارد. مدل خطی: H–O–H.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن مدل‌های بور و خطی را برای مولکول‌های CO₂ (دی‌اکسید کربن) یا CH₄ (متان) رسم کنی. به تعداد الکترون‌های ظرفیت و نیاز هر اتم توجه کن.