در این جمله، «لَا» از نوع نفی است، نه نهی. دلیلش را در گامهای زیر میبینیم.
راهنمایی کوتاه: نفی برای منع کردن نیست، بلکه برای نفی یک عمل در شرط به کار رفته است.
گامبهگام:
- ۱) جمله شرطی با «من» شروع شده است: «من لَا يَسْتَمِعْ ... يَرْسُبْ» یعنی «هر کس گوش ندهد، مردود میشود».
- ۲) «من» حرف شرط جازم است و فعل بعد از خود (يَسْتَمِعْ) را مجزوم میکند. پس جزم فعل به خاطر «من» است، نه «لَا».
- ۳) «لَا» در اینجا فقط نفی میکند (گوش ندهد) نه اینکه نهی کند (گوش نده). پس «لَا النافیة» است.
- ۴) اگر «لَا» نهی بود، معنای دستور منفی میداد، مثلاً «لا تَسْتَمِعْ» یعنی «گوش نده» (امر). ولی اینجا معنای شرطی دارد.
پاسخ نهایی: در این جمله «لَا» از نوع لَا نفی است.
مثال مشابه: جملهای مثل «مَن لا يَدْرُسْ يَرْسُبْ» یعنی «هر که درس نخواند، رد میشود». در اینجا هم «لا» نفی است و جزم فعل به خاطر «مَن» شرطی است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: تفاوت لا نفی و لا نهی را در کتاب عربی پایه دهم و یازدهم با دقت بخوان. به نقش حروف شرط جازم (مَن، إن، ما، مهما...) توجه کن که فعل را مجزوم میکنند.
