راهنمایی کوتاه: تسلسل یک مفهوم منطقی است که به معنای زنجیرهای بیپایان از علتها و معلولها میباشد.
گامبهگام:
- ۱) ابتدا به معنای لغوی تسلسل توجه کنید: این کلمه از ریشه «سلسل» به معنای زنجیر گرفته شده است.
- ۲) در منطق و فلسفه، تسلسل به وضعیتی گفته میشود که در آن یک سلسله از علتها و معلولها به صورت نامتناهی ادامه یابد.
- ۳) مثال: اگر بگوییم هر چیزی علتی دارد و آن علت نیز خود معلول علت دیگری است و این روند تا بینهایت ادامه دارد، این یک تسلسل است.
- ۴) فلاسفه و متکلمان معمولاً تسلسل را ناممکن میدانند و معتقدند باید به یک علت اولیه (علت العلل) برسیم.
- ۵) در مباحث کلامی، ردّ تسلسل یکی از براهین اثبات وجود خداست (برهان تسلسل).
پاسخ نهایی: تسلسل در منطق و فلسفه به معنای زنجیرهای بیپایان و نامتناهی از علتها و معلولها است که فلاسفه آن را محال میدانند و معتقدند باید زنجیره به یک علت نخستین ختم شود.
مثال مشابه: تصور کنید کتابی روی میز قرار دارد. اگر بپرسیم «این کتاب چطور اینجا آمد؟» و پاسخ دهیم «کسی آن را آورد.» و باز بپرسیم «آن شخص چطور آمد؟» و بگوییم «با ماشین آمد.» و این پرسشها تا بینهایت ادامه یابد، این یک تسلسل است. اما در واقعیت، باید به یک نقطه آغازین برسیم.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی درباره «برهان تسلسل در اثبات وجود خدا» در کتابهای کلام اسلامی تحقیق کنی یا مفهوم «علت اولی» را در فلسفه اسلامی بررسی نمایی.
