این بیت را باید با تقطیع عروضی بررسی کنیم. مصراع:
گر جان عاشق دم زند / آتش در این عالم زند
۱. هجابندی
در عروض، ابتدا کلمات را به هجاهای کوتاه، بلند و کشیده تقسیم میکنیم.
گر جان عاشق دم زند
به صورت هجایی:
گَر | جان | عا | شِق | دَم | زَ | نَد
نوع هجاها:
-
گَر → بلند (–)
-
جان → بلند (–)
-
عا → بلند (–)
-
شِق → بلند (–)
-
دَم → بلند (–)
-
زَ → کوتاه (ᴗ)
-
نَد → بلند (–)
پس:
– – – – – ᴗ –
۲. مصراع دوم
آتش در این عالم زند
هجابندی:
آ | تِش | دَر | این | عا | لَم | زَ | نَد
و از نظر کمیت:
– – – – – – ᴗ –
نکتهٔ مهم
اما اگر این عبارت را به عنوان یک بیت شعر کلاسیک در نظر بگیریم، این تقطیع نشان میدهد که احتمالاً متن بیت با ضبطی که نوشتهای دقیق نیست یا بخشی از آن جابهجا/افتاده است؛ چون دو مصراع با این شکل، الگوی عروضی منظم و یکسانی نمیسازند.
اگر منظورت بیت معروف مولاناست، یک بیت قبل و یک بیت بعدش را هم بفرست (یا عکس صفحه را بفرست). آنوقت میتوانم دقیقاً اینها را برایت مشخص کنم:
هجابندی → کوتاه/بلند/کشیده → ارکان عروضی → نام بحر → تقطیع کامل بیت
مثلاً به شکل:
– – ᴗ – | – – ᴗ – | ...
و بعد توضیح بدهم چرا هر هجا کوتاه یا بلند محسوب میشود.
