راهنمایی کوتاه: تقطیع یعنی شکستن مصراعهای شعر به هجاهای کوتاه و بلند برای تشخیص وزن عروضی.
گامبهگام:
- ابتدا مصراعها را جدا میکنیم:
مصراع اول: تقطیع کنیددگرباره اسبان ببستند سخت
مصراع دوم: به سر بر همی گشت بدخواه بخت - هر مصراع را به هجاهای کوتاه (ـ) و بلند (ـ) تقسیم میکنیم. در فارسی، هجای بلند معمولاً با مصوت بلند (آ، ای، او) یا با صامت و مصوت کوتاه و ساکن پایان مییابد.
- مصراع اول را هجابندی میکنیم:
تَق / طی / عَ / کُ / نید / دُ / گَر / با / رِ / اَس / بان / بَ / بَس / تَند / سَخت
علامتگذاری: ــ / ــ / َ / ُ / ــ / ُ / ــ / ــ / ِ / ــ / ــ / َ / ــ / َ / ــ - مصراع دوم را هجابندی میکنیم:
بِه / سَر / بَر / هُ / می / گَشت / بَد / خواه / بَخت
علامتگذاری: ِ / ــ / ــ / ُ / ــ / ــ / َ / ــ / ــ - الگوی وزنی را از روی هجاهای بلند و کوتاه استخراج میکنیم. این بیت در وزن «مفعول فاعلاتن مفاعیلن فاعلن» (وزن حماسی رایج در شاهنامه) است.
پاسخ نهایی:
وزن این بیت از شاهنامه فردوسی، «مفعول فاعلاتن مفاعیلن فاعلن» است که یکی از اوزان پرکاربرد در شعر حماسی فارسی میباشد.
مثال مشابه:
بیت «به نام خداوند جان و خرد / کزین برتر اندیشه برنگذرد» نیز همین وزن را دارد: مَفاعیلُن فاعلاتُن مَفاعیلُن فاعِلُن.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
میتوانی اوزان عروضی دیگر مثل «فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن» (وزن مثنوی) یا «مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن» (وزن قصیده) را نیز تمرین کنی. کتابهای عروض و قافیه مثل «عروض فارسی» دکتر شمیسا میتواند کمککننده باشد.
