درک درصد خلوص در مسائل شیمی

راهنمایی کوتاه: درصد خلوص نشان می‌دهد چه مقدار از یک ماده، ماده‌ی مورد نظر ماست و بقیه ناخالصی است.

گام‌به‌گام:

• ۱) تعریف مقدار ناخالص: این همان مقداری است که شما دارید یا می‌خرید. مثلاً ۱۰۰ گرم پودر آهک از مغازه. این نمونه حاوی هم ماده‌ی اصلی (کلسیم کربنات) و هم ناخالصی‌هایی مثل شن است.
• ۲) تعریف مقدار خالص: این فقط مقدار ماده‌ی اصلی و مورد نظر شما درون نمونه است. اگر پودر آهک ۸۰٪ خلوص داشته باشد، از آن ۱۰۰ گرم، فقط ۸۰ گرم آن کلسیم کربنات خالص است.
• ۳) فرمول اصلی: همیشه این رابطه برقرار است:
  $\text{مقدار خالص}=\text{مقدار ناخالص}\times \frac{\text{درصد خلوص}}{100}$
• ۴) تشخیص در مسئله: وقتی صورت مسئله می‌گوید "۱۰ گرم نمونه با خلوص ۹۵٪"، این مقدار ناخالص است. شما باید اول مقدار خالص ماده را حساب کنید تا در محاسبات استوکیومتری از آن استفاده کنید.
• ۵) ترتیب حل: الف) مقدار ناخالص و درصد خلوص را از صورت مسئله پیدا کن. ب) با فرمول بالا، مقدار خالص ماده‌ی مورد نظر را حساب کن. ج) با مقدار خالص، بقیه‌ی محاسبات استوکیومتری را انجام بده.

پاسخ نهایی: مقدار ناخالص، کل نمونه (ماده‌ی اصلی + ناخالصی) است. مقدار خالص، فقط قسمت مفید و خالص ماده است که از ضرب مقدار ناخالص در (درصد خلوص تقسیم بر ۱۰۰) به دست می‌آید. همیشه در مسائل، اول مقدار خالص را حساب کن.

مثال مشابه: فرض کنید ۵۰ گرم سنگ معدن آهن داریم که خلوص آن ۶۰٪ است. مقدار خالص آهن در این سنگ چقدر است؟
حل: مقدار ناخالص = ۵۰ گرم. درصد خلوص = ۶۰.
$\text{مقدار خالص آهن}=50\times \frac{60}{100}=30\text{گرم}$
پس فقط ۳۰ گرم از این ۵۰ گرم، آهن خالص است.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن یک مسئله‌ی استوکیومتری کامل را با در نظر گرفتن خلوص حل کنی. مثلاً "چند لیتر گاز در STP از واکنش ۱۰۰ گرم سنگ آهک با خلوص ۸۰٪ با اسید کلریدریک تولید می‌شود؟" اول مقدار خالص CaCO3 را حساب کن، سپس با استفاده از موازنه‌ی واکنش، حجم گاز را پیدا کن.