راهنمایی کوتاه: وقتی منبع صوتی حرکت میکند، فاصلهی جبهههای موج در جلو و عقب آن تغییر میکند.
گامبهگام:
- ۱) فرض کن یک منبع صوتی (مثلاً آژیر آمبولانس) با سرعت ثابت به سمت راست حرکت میکند.
- ۲) منبع در حین حرکت، امواج صوتی را در همهی جهات منتشر میکند. هر موج از نقطهای که تولید شده، به صورت کروی پخش میشود.
- ۳) در جلوی منبع (جهت حرکت)، منبع به سمت جبهههای موجی که قبلاً فرستاده، نزدیک میشود. بنابراین فاصلهی بین جبهههای موج در جلو کمتر میشود (موجها به هم فشرده میشوند).
- ۴) در پشت منبع (عقب آن)، منبع از جبهههای موجی که قبلاً فرستاده، دور میشود. بنابراین فاصلهی بین جبهههای موج در عقب بیشتر میشود (موجها از هم باز میشوند).
- ۵) این تغییر فاصله باعث تغییر فرکانس ظاهری صدا برای شنوندهای که در جلو یا عقب منبع قرار دارد، میشود (پدیدهی دوپلر).
پاسخ نهایی: در حرکت منبع صوتی، جبهههای موج در جلو منبع به هم فشرده (تجمع) و در عقب منبع از هم باز (تفرق) میشوند.
مثال مشابه: وقتی قطاری با بوق به سمت تو میآید، صدای بوق زیرتر (فرکانس بالاتر) به گوش میرسد چون امواج در جلو فشرده شدهاند. وقتی قطار دور میشود، صدای بوق بمتر (فرکانس پایینتر) میشود چون امواج در عقب باز شدهاند.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: میتوانی دربارهی «اثر دوپلر» و رابطهی ریاضی آن برای محاسبهی فرکانس ظاهری مطالعه کنی.
