توضیح اصطلاحات ژنتیکی

راهنمایی کوتاه: این اصطلاحات پایه‌های ژنتیک هستند که به ما کمک می‌کنند وراثت را بهتر درک کنیم.

گام‌به‌گام:

• ۱) ژنوتیپ: ترکیب ژن‌های یک موجود زنده است. یعنی چه آلل‌هایی (نسخه‌های ژن) در DNA آن وجود دارد. ژنوتیپ معمولاً با حروف نشان داده می‌شود (مثلاً AA، Aa یا aa).
• ۲) فنوتیپ: ویژگی‌های قابل مشاهده و فیزیکی یک موجود زنده است که از تعامل بین ژنوتیپ و محیط به وجود می‌آید. مثلاً رنگ چشم، قد یا گروه خونی.
• ۳) گامت: سلول‌های جنسی هستند (اسپرم در مردان و تخمک در زنان). هر گامت فقط یک نسخه از هر کروموزوم دارد (هاپلوئید است) و در لقاح با گامت دیگر ترکیب می‌شود تا سلول تخم (زیگوت) دیپلوئید تشکیل شود.
• ۴) دگره (آلل): نسخه‌های مختلف یک ژن هستند که در یک مکان خاص روی کروموزوم‌های هم‌تا قرار دارند. مثلاً برای ژن رنگ گل، آلل‌های «قرمز» و «سفید» وجود دارند.

پاسخ نهایی: ژنوتیپ (ترکیب ژنتیکی)، فنوتیپ (ویژگی ظاهری)، گامت (سلول جنسی) و دگره (نسخه‌های مختلف یک ژن) چهار مفهوم کلیدی در ژنتیک هستند که رابطه بین آنها وراثت را توضیح می‌دهد.

مثال مشابه: در گیاه نخود فرنگی، ژنوتیپ برای رنگ گل می‌تواند PP (بنفش خالص)، Pp (بنفش ناخالص) یا pp (سفید) باشد. فنوتیپ آن رنگ گل است (بنفش یا سفید). گامت‌های گیاه Pp حاوی آلل P یا p هستند. آلل‌های P و p دو دگره برای ژن رنگ گل هستند.

اگر می‌خواهی بیشتر یاد بگیری: می‌توانی دربارهٔ قوانین مندل و چگونگی انتقال آلل‌ها از والدین به فرزندان از طریق گامت‌ها مطالعه کنی. همچنین رابطهٔ بین ژنوتیپ، فنوتیپ و تأثیر محیط (مانند تغذیه بر قد) جالب است.