راهنمایی کوتاه: فعل نهی برای منع کردن و جلوگیری از انجام کاری است، در حالی که فعل منفی فقط نبود یا عدم انجام کاری را بیان میکند.
گامبهگام:
- ۱) تعریف را بشناس: فعل نهی یعنی «دستور به ترک کردن کاری» (مانند: نرو! نخور!). فعل منفی یعنی «نفی و انکار انجام کاری» (مانند: نرفتم. نخوردم).
- ۲) به جایگاه نگاه کن: فعل نهی همیشه در جایگاه امر و نهی میآید و مخاطب دارد. فعل منفی در جایگاه خبر میآید و ممکن است مخاطب نداشته باشد.
- ۳) به ساختار دقت کن: فعل نهی با «لا»ی ناهی ساخته میشود که قبل از فعل مضارع میآید و فعل را مجزوم میکند (مثال: لا تَذهَبْ = نرو). فعل منفی با «لا»ی نافیه ساخته میشود که قبل از فعل ماضی یا مضارع میآید و فقط نفی میکند (مثال: لا ذَهَبَ = نرفت، لا یَذهَبُ = نمیرود).
- ۴) به معنی توجه کن: در ترجمه، فعل نهی حس «دستور منع» دارد. فعل منفی فقط «عدم» را میرساند.
- ۵) مثالها را مقایسه کن: «لا تَأکُلْ الحلوی» (شیرینی نخور!) → نهی. «لا آکُلُ الحلوی» (من شیرینی نمیخورم) → نفی.
پاسخ نهایی: ویژگی اصلی فعل نهی این است که یک دستور (امر) برای ترک کردن کاری به مخاطب مستقیم میدهد و با «لا»ی ناهی + فعل مضارع مجزوم ساخته میشود. فعل منفی فقط خبر از انجام نشدن کاری میدهد و با «لا»ی نافیه + فعل ماضی/مضارع ساخته میشود.
مثال مشابه: جمله «لا تَلعَبْ فی الشارع» (در خیابان بازی نکن) یک فعل نهی است چون به مخاطب دستور میدهد کاری را انجام ندهد. جمله «لا ألعبُ فی الشارع» (من در خیابان بازی نمیکنم) یک فعل منفی است چون فقط خبر میدهد که کاری انجام نمیشود.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: سعی کن برای هر یک از افعال نهی و منفی در کتاب درسیات ۵ مثال پیدا کنی و آنها را در دو ستون جدا بنویسی. سپس معنی و ساختار هر کدام را تحلیل کن.
