راهنمایی کوتاه: برای سازماندهی این بیت، باید اجزای جمله را طبق ساختار معمول فارسی (فاعل + مفعول + فعل) مرتب کنیم.
گامبهگام:
- ابتدا بیت را به دو بخش تقسیم میکنیم: مصرع اول و مصرع دوم.
- در مصرع اول: «نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است» را بررسی میکنیم. این جمله یک جمله اسنادی است (نعمتت + است).
- در مصرع دوم: «شکر انعام تو هرگز نکند شکرگزار» را بررسی میکنیم. این جمله یک جمله فعلی است (نکند = فعل).
- برای سازماندهی رسمی، ابتدا فاعل را میآوریم، سپس مفعول یا متمم، و در پایان فعل. در مصرع اول: «نعمتت» (فاعل)، «بار خدایا» (متمم)، «ز عدد بیرون است» (مسند و فعل ربطی).
- در مصرع دوم: «شکرگزار» (فاعل)، «شکر انعام تو» (مفعول)، «هرگز نکند» (فعل).
- حال با رعایت ترتیب اجزای جمله در فارسی معیار، بیت را بازنویسی میکنیم.
پاسخ نهایی:
سازماندهی بیت بر اساس الگوی جمله فارسی معیار:
«نعمتت، ای خدایا، از شماره بیرون است *** شکرگزار هرگز شکر انعام تو را نکند.»
توجه: در بازنویسی، جای «ای» برای خطاب افزوده شد تا جمله روانتر شود، و ترتیب اجزا اصلاح شد.
مثال مشابه:
بیت: «به خاک نشینی که بر خیز و خیز *** که گر خیزد از خاک بر آید گرد»
سازماندهی: «ای که بر خاک نشستهای، برخیز و بلند شو *** زیرا اگر از خاک برخیزد، گرد برمیخیزد.»
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری:
سعی کن جملات دیگر شعرهای فارسی را با همین روش سازماندهی کنی. میتوانی از کتاب دستور زبان فارسی کمک بگیری یا از معلمت سوال کنی. تمرین بیشتر باعث میشود درک بهتری از ساختار جمله در شعر پیدا کنی.
