راهنمایی کوتاه: برای پیدا کردن استعاره در متن عربی، به دنبال کلماتی بگرد که معنای اصلیشان با بافت جمله هماهنگ نیست و نشاندهندهٔ تشبیهی حذفشده هستند.
گامبهگام:
۱) ابتدا جمله را کامل بخوان و سعی کن مفهوم کلی آن را بفهمی.
۲) کلماتی را مشخص کن که غیرمنتظره به نظر میرسند یا با معنای تحتاللفظیشان در جمله نمیگنجند.
۳) بررسی کن که آیا آن کلمه در جایگاهی به کار رفته که بهجای یک کلمهٔ دیگر (مشبهبه) ایستاده است و رابطهٔ تشبیهی بین آن دو وجود دارد.
۴) اگر بتوانی «مشبه» و «ادات تشبیه» را حذف کنی و کلمه بهعنوان «مشبهبه» ظاهر شود، آن کلمه استعاره است.
۵) مثال: در عبارت «رَأَیْتُ أَسَداً یَخْطُبُ»، کلمهٔ «أَسَداً» بهجای یک انسان شجاع به کار رفته و ادات تشبیه و مشبه حذف شدهاند؛ بنابراین این استعاره است.
پاسخ نهایی: برای یافتن استعاره، کافی است کلمهای را بیابی که معنای مجازی دارد و در آن تشبیهی بدون ذکر مشبه و ادات تشبیه انجام شده است.
مثال مشابه: در آیهٔ «وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ» (کهف: ۲۸)، کلمهٔ «نَفْسَكَ» بهمعنای صبر و خویشتنداری نیست، بلکه استعاره از تحمّل و همراهی است.
اگر میخواهی بیشتر یاد بگیری: کتابهای بلاغت عربی مانند «جواهر البلاغة» یا بخش استعاره در کتاب درسی را مطالعه کن. تفاوت استعاره با تشبیه و مجاز را نیز تمرین کن.
